Kripa, një nga produktet më të zakonshme në botë, mund të kthehet në një lëndë të parë strategjike për ekonominë globale gjatë dekadës së ardhshme.
Parashikimi vjen nga ekspertë të Morgan Stanley, sipas të cilëve zhvillimi i baterive me jon natriumi mund ta vendosë kripën në qendër të një revolucioni të ri ekonomik, teknologjik dhe ekologjik.
Sipas analizës, rritja e kërkesës për bateri më të lira dhe më efikase për automjetet elektrike dhe hibride po e rikthen kripën nga një produkt i zakonshëm konsumi në një aset industrial me rëndësi të madhe.
Aktualisht, bateritë e litiumit dominojnë tregun e makinave elektrike, por litiumi dhe materialet e tjera të rralla janë të kushtueshme, më të vështira për t’u siguruar dhe të përqendruara në zona të caktuara të botës.
Në të kundërt, natriumi, që gjendet te kripa, është shumë më i përhapur, më i lirë dhe më i lehtë për t’u siguruar. Kjo e bën atë një alternativë tërheqëse për industrinë e baterive, sidomos në një kohë kur siguria energjetike dhe konkurrenca teknologjike po marrin peshë gjithnjë e më të madhe.
Morgan Stanley vlerëson se bateritë me jone natriumi mund të kenë kosto prodhimi 30 deri në 40 për qind më të ulët krahasuar me bateritë litium-hekur-fosfat.
Kjo është arsyeja pse analistët e bankës e cilësojnë kripën si një produkt që mund të bëhet “nafta e radhës”, duke tërhequr investime të mëdha në infrastrukturë dhe teknologji.
Sipas parashikimeve të cituara në analizë, tregu global i kripës, që vlerësohet rreth 27 miliardë dollarë në vitin 2025, mund të arrijë në 40 miliardë dollarë deri në vitin 2034.
Analisti Jack Lu i Morgan Stanley Asia parashikon se zhvillimi i infrastrukturës për shfrytëzimin e kripës mund të tërheqë deri në 800 miliardë dollarë investime në nivel global.
Roli i kripës lidhet edhe me garën teknologjike mes Perëndimit dhe Kinës. Kina është prodhuesi më i madh i kripës në botë, me rreth 53 milionë tonë në vit, ndërsa është gjithashtu një nga lojtarët kryesorë në prodhimin e baterive dhe zinxhirëve të furnizimit për automjetet elektrike.
Nëse bateritë me jone natriumi marrin hov, Pekini mund të forcojë edhe më shumë pozicionin e tij në industrinë globale të energjisë dhe transportit elektrik.
Për momentin, kripa nuk tregtohet si mall kryesor në bursat ndërkombëtare të lëndëve të para, ndryshe nga nafta, ari, gruri apo kafeja. Arsyeja lidhet me faktin se ajo gjendet pothuajse kudo, rezervat konsiderohen praktikisht të pashtershme dhe tregtia e saj zakonisht zhvillohet në distanca të shkurtra.
Por rritja e përdorimit të saj në teknologji mund ta ndryshojë këtë status. Nëse kërkesa industriale rritet ndjeshëm, kripa mund të hyjë në një fazë të re, ku çmimi dhe vlera e saj do të ndikohen gjithnjë e më shumë nga tregjet globale.
Kripa ka pasur historikisht një rol të madh ekonomik dhe politik. Në lashtësi dhe në Mesjetë ajo njihej si “ari i bardhë”, ndërsa rrugët e tregtisë së kripës kanë ndikuar në zhvillimin e qyteteve, monopoleve shtetërore dhe madje të perandorive.
Tani, pas shekujsh përdorimi kryesisht në ushqim, ruajtje ushqimesh, industri kimike dhe pastrim rrugësh nga akulli, kripa po përgatitet për një rol të ri: të bëhet pjesë e themelit të industrisë së automjeteve elektrike.
Nëse parashikimet e Morgan Stanley rezultojnë të sakta, produkti më i zakonshëm në tavolinë mund të shndërrohet në një nga lëndët e para më të rëndësishme të ekonomisë së gjelbër.
