Qiratë e banesave kanë pësuar rritje të ndjeshme gjatë viteve të fundit në Shqipëri, sidomos në qytete si Tirana dhe Durrësi, duke u kthyer në një barrë gjithnjë e më të rëndë për familjet, të rinjtë dhe punonjësit me të ardhura mesatare.
Sipas të dhënave më të fundit të Bankës së Shqipërisë, qiratë në vend u rritën me rreth 7.5 për qind në tremujorin e parë të vitit 2026, krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Banka e Shqipërisë vlerëson se inflacioni i qirave u rrit në 7.5 për qind në tremujorin e parë, nga 7.1 për qind që ishte në tremujorin paraardhës. Vetëm kontributi i qirave në inflacionin total llogaritet rreth 1 pikë përqindje.
Në muajt janar-shkurt, rritja e qirave arriti kulmin historik prej 7.7 për qind, ndërsa në mars u ngadalësua lehtë në 7.2 për qind.
Rritja e çmimeve të qirave po ndodh në një treg që vijon të mbetet kryesisht i parregulluar. Në praktikë, ndryshimi i qirasë varet shpesh nga vullneti i pronarit dhe nga aftësia negociuese e qiramarrësit, ndërsa mungojnë mekanizma të qartë mbrojtës për familjet që përballen me rritje të menjëhershme.
Një model interesant vjen nga Greqia, ku legjislacioni parashikon një kohëzgjatje minimale të detyrueshme prej tre vitesh për qiranë e banesës, edhe në rastet kur në kontratë është rënë dakord për një afat më të shkurtër.
Kjo do të thotë se, para përfundimit të periudhës trevjeçare, pronari nuk mund të vendosë në mënyrë të njëanshme rritje të qirasë, përveç rasteve kur një klauzolë e tillë është parashikuar më parë në kontratë.
Pas përfundimit të tre viteve, ligji nuk vendos një tavan maksimal për rritjen e qirasë. Shuma e re përcaktohet lirisht, por vetëm nëse ka marrëveshje mes pronarit dhe qiramarrësit.
Nëse palët nuk bien dakord, pronari mund të ndjekë procedurat ligjore për përfundimin e marrëdhënies së qirasë dhe kthimin e pronës.
Në Shqipëri, aplikimi i masave të ngjashme mund të zbuste disi shtrenjtimin e qirave.
Një afat minimal kontrate dhe rregulla më të qarta për mënyrën e rritjes së qirasë mund të shmangnin rritjet e menjëhershme dhe të paparashikueshme, sidomos për familjet që jetojnë prej vitesh në të njëjtën banesë.
Nga ana tjetër, një sistem i tillë nuk do të thotë ngrirje e tregut apo kufizim absolut i pronarëve. Ai mund të vendosë thjesht më shumë parashikueshmëri, duke lejuar rritje të dakordësuara, të shkruara në kontratë dhe të lidhura me tregues realë ekonomikë. /skyweb.al
