Forcimi i fortë i lekut gjatë viteve të fundit po jep efekt jo vetëm te kursimet, eksportet apo çmimet e produkteve të importuara, por edhe te një prej treguesve më të rëndësishëm të financave publike, borxhi.
Në fund të tremujorit të dytë të vitit 2026, borxhi publik i Shqipërisë ka zbritur në 49% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, duke rënë për herë të parë pas shumë vitesh nën kufirin e 50%.
Rënia është e fortë nëse krahasohet me vitin 2021, kur raporti i borxhit ndaj PBB-së ishte 73.9%. Më pas ai zbriti në 64.1% në 2022, 57.6% në 2023, 54.2% në 2024 dhe 52.9% në fund të vitit 2025.
Një nga faktorët që ka ndihmuar këtë ecuri është pikërisht “super leku”, i cili është forcuar ndjeshëm ndaj euros dhe valutave të tjera.
Në vitin 2021, një euro këmbehej mesatarisht me 122.4 lekë, ndërsa aktualisht kursi zyrtar është pranë nivelit 93-94 lekë për euro.
Efekti është i drejtpërdrejtë mbi borxhin e marrë në valutë të huaj. Sa më shumë forcohet monedha shqiptare, aq më pak lekë nevojiten për të shlyer të njëjtën shumë borxhi në euro.
Kjo do të thotë se vetëm nga ndryshimi i kursit të këmbimit, vlera e borxhit të jashtëm e shprehur në lekë zvogëlohet, duke ndihmuar edhe në uljen e stokut të përgjithshëm të borxhit.
Por “super leku” nuk është i vetmi faktor që ka çuar borxhin nën 50% të PBB-së. Madje, faktori kryesor pas rënies së fortë të këtij raporti është rritja e ndjeshme e Prodhimit të Brendshëm Bruto në vlerë nominale.
Në vitin 2021, stoku i borxhit publik ishte rreth 1,383 miliardë lekë, ndërsa në fund të vitit 2025 ishte rreth 1,402 miliardë lekë. Pra, në katër vite borxhi në vlerë absolute jo vetëm që nuk është ulur ndjeshëm, por është rritur me rreth 19 miliardë lekë.
Ndërkohë, PBB-ja nominale është rritur nga rreth 1,867 miliardë lekë në vitin 2021 në rreth 2,651 miliardë lekë në vitin 2025, një zgjerim prej rreth 42%.
Kështu, ndërsa stoku i borxhit ka mbetur pothuajse në të njëjtat nivele, ekonomia ndaj së cilës ai matet është zgjeruar. Për këtë arsye, i njëjti borxh që në vitin 2021 përfaqësonte 73.9% të PBB-së, në fund të vitit 2025 përfaqësonte vetëm 52.9%. /skyweb.al
