Meta është përballur me humbje të njëpasnjëshme në gjykata lidhur me mënyrën se si platformat e saj kanë synuar dhe dëmtuar përdoruesit e rinj, por një gjyq me juri që pritet të nisë të martën mund të përbëjë kërcënimin më të madh deri tani për mënyrën se si funksionon kompania.
Çështja rrjedh nga një padi e ngritur në vitin 2023 nga 30 shtete amerikane, përfshirë Kaliforninë dhe Nju Jorkun. Shtetet pretendojnë se Meta ka shkelur një sërë ligjesh federale dhe shtetërore për mbrojtjen e privatësisë së fëmijëve.
Jo vetëm që shtetet po kërkojnë më shumë se 1 trilion dollarë nga Meta, por kërkojnë gjithashtu që kompania të bëjë ndryshime në Instagram dhe Facebook, përfshirë heqjen e numrit të “pëlqimeve” dhe të funksionit të lëvizjes pa fund (infinite scroll).
Nëse Meta përfundimisht e humbet një çështje të kësaj përmase, kjo mund ta detyrojë kompaninë të bëjë ndryshime themelore në mënyrën se si të rinjtë e përjetojnë përdorimin e rrjeteve sociale.
Shtetet që po padisin Metën kërkojnë edhe shumë ndryshime të tjera në mënyrën se si Instagram dhe Facebook funksionojnë për të rinjtë. Sipas tyre, këto veçori janë krijuar gjithashtu për t’i mbajtur përdoruesit, përfshirë adoleshentët dhe fëmijët, në platforma sa më shpesh dhe për sa më gjatë të jetë e mundur.
Ata pretendojnë se Meta madje e bën të vështirë për të rinjtë që të përdorin më pak platformat, përmes gjërave të tilla si njoftimet e shpeshta, të cilat synojnë t’i rikthejnë përdoruesit në aplikacione.
Sipas shteteve, duke synuar fëmijët, Meta “zgjodhi t’i shfrytëzonte” të rinjtë për t’i bërë të varur nga platformat e saj, në mënyrë që të rriste numrin e përdoruesve dhe të zgjeronte biznesin. Sot, vlera e Metës në bursë është rreth 1.5 trilion dollarë.
Meta i ka mohuar vazhdimisht këto pretendime.
“Ne nuk pajtohemi aspak me këto akuza dhe jemi të bindur se provat do të tregojnë përkushtimin tonë të vazhdueshëm për mbështetjen e të rinjve”, tha një zëdhënëse e kompanisë në një deklaratë.
Shtetet do t’ia paraqesin pretendimet e tyre gjyqtares Yvonne Gonzalez Rogers, kryegjyqtare federale në Kaliforni. Ajo ishte gjyqtarja në çështjen shumë të komentuar gjyqësore mes Elon Musk dhe Sam Altman dhe gjatë afro 20 viteve në detyrë ka krijuar një reputacion për qasjen e saj të drejtpërdrejtë dhe të mprehtë.
Rrjetet sociale të shpallura “bezdi publike”
Në një vendim të fundit kundër Metës, një gjykatës në Nju Meksiko e gjobiti kompaninë me një shumë totale prej 942 milionë dollarësh dhe urdhëroi ndryshime të ngjashme me ato që po kërkojnë tani 30 shtetet e tjera.
Ndryshimet e urdhëruara nga gjyqtari Bryan Biedscheid përfshijnë heqjen e numrit të pëlqimeve në Instagram dhe Facebook për përdoruesit nën 18 vjeç, ndalimin e dërgimit ose marrjes së materialeve nudo nga adoleshentët përmes platformave dhe kufizimin e njoftimeve “push” nga aplikacionet në orare të caktuara të ditës.
Gjykatësi e shpalli gjithashtu Metën një “bezdi publike” (public nuisance), duke e krahasuar me një fabrikë që ndot ajrin që thithin njerëzit dhe shkakton pasoja të dëmshme që prekin një popullatë të tërë. Meta tha se do ta apelojë vendimin.
Edhe pse urdhri i gjyqtarit Biedscheid kërkon ndryshime vetëm në Nju Meksiko, nëse 30 shtetet fitojnë çështjen e tyre të veçantë kundër Metës, kompania pothuajse me siguri do të duhet të zbatojë ndryshime në platformat e saj në të gjithë SHBA-në.
Shtetet e përfshira në këtë padi përfaqësojnë gati dy të tretat e popullsisë së Shteteve të Bashkuara.
Nëse Meta do t’i zbatonte këto ndryshime, kjo do të përbënte një transformim të rëndësishëm të mënyrës se si funksionojnë platformat e saj.
Për shembull, numri i “pëlqimeve” ka qenë pjesë e Metës që në vitet e para të Facebook-ut, kur kompania ende quhej Facebook dhe ky ishte i vetmi rrjet i saj social.
Sot, pëlqimet janë të pranishme pothuajse kudo në rrjetet sociale. Ato janë një nga mënyrat kryesore se si njerëzit ndërveprojnë me tekstet, fotografitë dhe videot që shohin në internet.
Megjithatë, pëlqimet po shihen gjithnjë e më shumë si një faktor që mund të nxisë ndjenja negative, veçanërisht te të rinjtë.
Kaley, një vajzë e re që fitoi padinë e saj kundër Metës në fillim të këtij viti, tregoi gjatë dëshmisë në gjykatë se kishte krijuar dhjetëra llogari në YouTube dhe Instagram.
Ajo i përdorte këto llogari për t’i dhënë pëlqime postimeve të saj, duke shpresuar të rriste angazhimin e përdoruesve të tjerë dhe të merrte ndjenja miratimi e vlere personale.
Kaley ishte vetëm 9 vjeçe në atë kohë. Ajo tha se kujtonte se ndihej e dëshpëruar dhe më vonë, në moshën 10-vjeçare, u diagnostikua me depresion.
Studimet e kryera gjatë viteve të fundit kanë treguar se treguesit e angazhimit, si numri i pëlqimeve, mund të nxisin ndjenja refuzimi dhe depresioni te adoleshentët.
Në padinë e shteteve kundër Metës, ku kompania ka deklaruar se ka dorëzuar më shumë se 2 milionë dokumente, avokatët iu referuan edhe kërkimeve të brendshme të vetë Metës. Këto kërkime tregonin se numri i pëlqimeve nxiste “krahasimin social”, pra procesin mendor përmes të cilit një person e vlerëson veten duke e krahasuar me të tjerët.
Sipas kërkimeve të brendshme të Metës, ky krahasim social i nxitur nga Instagrami lidhej me rritje të ndjenjës së vetmisë, përkeqësim të imazhit për trupin dhe gjendje emocionale negative.
Siç u shpreh gjyqtari Biedscheid në vendimin e tij, hera e parë që një kompani e rrjeteve sociale është shpallur “bezdi publike”, mënyra se si platformat e Metës kanë funksionuar për më shumë se një dekadë ka qenë pjesë e një “krize në rritje të shëndetit mendor të të rinjve” në Nju Meksiko dhe më gjerë.
Tani, avokatët e 30 shteteve të tjera do t’i kërkojnë gjyqtares Gonzalez Rogers të arrijë në të njëjtin përfundim.
