Bota është në prag të një krize të paprecedentë karburantesh, e cila tashmë nuk shtron më shqetësimin e çmimit, por a do të ketë produkt në tregje.
Arabia Saudite njoftoi këtë të shtunë mbylljen e naftësjellësit Lindje-Perëndim, një rrugë vitale që lehtësonte sadopak mbylljen e Ngushticës së Hormuzit.
Eksportuesi më i madh në botë i naftës bruto e mbylli përkohësisht tubacionin pas një sulmi me dron, për të cilin si Bagdadi ashtu edhe Riadi thanë se e kishte origjinën në Irak, ku veprojnë milici të mbështetura nga Irani. Të shtunën, Iraku shkarkoi një komandant ushtarak si përgjigje ndaj sulmit.
Tubacioni me gjatësi 1.200 km, që përshkon Gadishullin Arabik, e kishte ndihmuar Arabinë Saudite të shmangte bllokimin e transportit detar në Ngushticën e Hormuzit, ku lëvizja e cisternave ka rënë në nivele minimale për shkak të konfliktit gjashtëmujor midis SHBA-së dhe Iranit.
Ministria Saudite e Energjisë njoftoi se e kishte mbyllur tubacionin si masë paraprake. Sipas kompanive që gjurmojnë lëvizjet e anijeve dhe analistëve, linja ka transportuar nga 4 deri në 5 milionë fuçi në ditë gjatë muajve të fundit, shifër që përbën 4% deri në 5% të furnizimit global.
Por ky nuk është lajmi i vetëm i keq. Sulmi mbi naftësjellësin Lindje-Perëndim ndodhi në një kohë kur rebelët Houthi në Jemen, të lidhur me Iranin, kanë forcuar kontrollin e tyre në Detin e Kuq; kjo situatë, e kombinuar me ndërprerjet në Ngushticën e Hormuzit, ka krijuar presion mbi furnizimin me energji në të dyja anët e Gadishullit Arabik dhe ka bërë që çmimet globale të naftës të rriten sërish mbi 100 dollarë për fuçi.
Katër burime nga qeveria e Jemenit i thanë agjencisë Reuters se të premten, rebelët Houthi kishin marrë nën kontroll ishullin strategjik të Perimit, në hyrje të Detit të Kuq, brenda ngushticës Bab el-Mandeb. Dy sulmet e raportuara të premten — ai ndaj tubacionit dhe ai ndaj ishullit të Perimit — mund të përbëjnë një përshkallëzim të rrezikshëm, ndërkohë që përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund konfliktit kanë ngecur.
Çmimet në qiell
Çmimi i naftës së gatshme 10 ppm, ajo që përdoret në pompa, u rrit me 156 dollarë të premten krahasuar me një ditë më parë duke arritur nivelin 1560 dollarë për tonë. Por problemi është se lajmet e mbylljes së naftësjellësit Lindje-Perëndim dhe kapja e ishullit Perim nga rebelët Huthi erdhën pas mbylljes së bursave të premten.
Kjo do të thotë se nëse situata nuk ndryshon, të hënën çmimet e karburanteve mund të arrijnë në qiell duke kapur nivele të pashënuara ndonjëherë më parë. E megjithatë çmimet nuk duken rreziku më i madh aktualisht.
Rrezikohet furnizimi
Analistët thonë se kjo është një nga situatat më të vështira në historinë e tregjeve të energjisë. Madje ka nga ata që thonë se situata aktuale është më e rëndë edhe se sa ajo e Luftës së Dytë Botërore.
Përveç bllokimit të një sërë rrugëve kritike për transportin e naftës, konflikti i tejzgjatur mes SHBA-ve dhe Iranit ka gërryer rezervat strategjike të shteteve në Perëndim. Për shtatë muaj me radhë, qeveritë kanë përdorur rezervat strategjike për të kompesuar uljen ofertës dhe për të përmbajtur rritjen e çmimeve në treg.
Përllogaritjet tregojnë se ato kanë harxhuar tashmë 60 për qind të rezervave strategjike, çka praktikisht i lë të pafuqishme për të ndërhyrë më në treg. Kjo pasi, 30 për qind e rezervave nuk dalin asnjëherë në treg.
Kjo ka bërë që shumë prej analistëve të hedhin një alarm më të madh se sa ai i rritjes së çmimeve. Atë të mungesës së produktit në treg.
Nëse nuk do të arrihet të gjendet një zgjidhje e shpejtë, për të zhbllokuar rrugët e transportit, atëherë bota mund të përballet me një situatë të papreçedentë në histori. Mungesën e naftës në treg. Një kërcënim që tashmë nuk duket më teorik. /kapitali.al
