nga Vilant Xhori
Në politikë, dobësimi i një qeverie nuk do të thotë domosdoshmërisht rënia e saj. Edi Rama po përballet me një protestë që sfidon pushtetin e tij, por ende nuk ka prodhuar forcën qytetare që mund ta kthejë krizën politike në pikë kthese. Zemërimi mund ta vërë një qeveri në vështirësi, por vetëm një alternativë e besueshme dhe një mobilizim masiv paqësor mund të ndryshojnë realisht llogarinë e pushtetit.
Rama duket se e ka kuptuar këtë dallim. Duke e paraqitur protestën si produkt të ndikimeve të huaja dhe të një “konglomerati antifa”, ai e zhvendos debatin nga përgjegjësitë e qeverisë drejt një harte më të gjerë konfliktesh ideologjike. Antifa amerikane është një lëvizje e decentralizuar, jo një komandë ndërkombëtare që mund të shpjegojë automatikisht pakënaqësitë në Shqipëri. Çdo lidhje konkrete duhet provuar. Megjithatë, politikisht, kjo tezë i shërben Ramës sepse kriza e qeverisjes paraqitet si përplasje me radikalizmin. Nëse synon, dhe natyrshëm synon, të forcojë marrëdhëniet apo të ketë mbështetjen e administratës të Donald Trumpit, ky qëndrim mund të shërbejë edhe si sinjal politik. Në diplomaci, pragmatizmi nuk është mëkat.
Por arsyeja pse Rama nuk dorëhiqet nuk gjendet vetëm te retorika e tij. Ajo lidhet edhe me natyrën e protestës. Përplasjet me policinë dhe pamjet dramatike kanë tërhequr vëmendjen, por protesta ende nuk ka dëshmuar një mobilizim qytetar masiv e të qëndrueshëm, me udhëheqje të qartë dhe një alternativë që shkon përtej kërkesës për largimin e kryeministrit. Pra, protesta qartazi ka dëshmuar se është në gjëndje të trondisë rendin, por po kaq qartazi ka dëshmuar se nuk ka tronditur legjitimitetin.
Këtu qëndron paradoksi sepse protesta ka mobilizuar qindra të rinj për të hedhur mijëra gurë e fishekzjarrë, por nuk ka mobilizuar mijëra e mijëra qytetarë për të qëndruar paqësisht në shesh, ditë e natë, derisa kërkesa e tyre të bëhet e pamundur për t’u injoruar. E para prodhon pamje dramatike. E dyta krijon peshë politike. Kur protesta radikalizohet në akte, por nuk zgjerohet në numra, koha mund të punojë për qeverinë.
Edhe reagimet ndërkombëtare duhen lexuar në këtë kontekst. Brukseli dhe Washingtoni mund të dënojnë dhunën dhe të kërkojnë respektimin e rendit demokratik, por dënimi i dhunës nuk është automatikisht miratim i qeverisjes. As mungesa e një ndërhyrjeje të drejtpërdrejtë nuk do të thotë se për ndërkombëtarët përgjegjësitë e qeverisë janë zhdukur. Por kur protestës i mungojnë përmasat masive, drejtimi i qartë dhe një strategji e besueshme paqësore, partnerët ndërkombëtarë kanë më pak arsye dhe më pak hapësirë për t’u përfshirë politikisht.
Kjo, megjithatë, ritheksojmë se nuk e çliron qeverinë nga përgjegjësitë e saj. Paqartësitë e protestës dhe mungesa e besueshmërisë së opozitës nuk mund të shërbejnë si mburojë për pushtetin. Për më tepër, asnjë kryeministër nuk mund ta vendosë çdo kritikë në hartën e ndikimeve të huaja sepse duke kërkuar duar të huaja pas çdo revolte, Rama rrezikon të mos shohë duart e qytetarëve të vet.
Një mobilizim i madh, paqësor dhe i vazhdueshëm do ta ndryshonte këtë llogari. Sheshet e mbushura për ditë të tëra do ta bënin më të vështirë paraqitjen e krizës vetëm si problem të rendit publik dhe do t’i shtynin partnerët ndërkombëtarë ta vlerësonin më nga afër dimensionin e saj politik.
Pra, Rama qëndron jo vetëm sepse ka ende forcën të qeverisë, por edhe sepse kundërshtimi nuk e ka shndërruar pakënaqësinë në shumicë. Mijra gurë mund të bëjnë jehonë për një natë, por vetëm mijra e mijra qytetarë në një shesh të mbushur paqësisht mund të ndryshojë drejtimin e politikës. Sepse qeveritë nuk rrëzohen kur zhurma bëhet më e madhe, por kur vullneti qytetar bëhet më i fortë se llogaritë e pushtetit.
