Në dekadat e fundit, Shqipëria ka dhënë licenca e koncesione minerare për të ringjallur industrinë dhe tërhequr investitorë vendas e të huaj. Qëllimi ishte rivitalizimi i industrisë minerare të vendit dhe sigurisht, rritja e të ardhurave në arkën e shtetit, por duket se ka nga ato raste kur kompanitë vijnë nga jashtë për të mbushur thasët e pronarëve jashtë duke transferuar fitimin me skena evazioni fiskal gjigant dhe këtu lënë vetëm humbje, borxhe dhe mashtrime.
Skyweb.al verifikoi bilancet e tre viteve të Illyria Minerals Industry (IMI), koncesionarit të minierave të kromit në Kalimash dhe Vilahnë, duke evidentuar problematika të mprehta dhe mospërputhje që ngrenë dyshime për fryrje shpenzimesh dhe një skemë të mundshme evazioni fiskal.
Ndërkohë që kompania ka deklaruar humbje të mëdha në 2025, në fakt, ajo që duket se mund të jetë fija, tërheqja e së cilës mund të zbërthejë një skemë është një shumë prej 65,6 milionë lekësh.
Kompania, e cila rezulton se është paditur në SPAK një vit e gjysmë më parë, shfrytëzon pasuritë minerare që Shqipëria i ka dhënë me koncesion me pritshmërinë për investime, prodhim dhe të ardhura për ekonominë. Koncensioni u dha në prill 2010 me një afat 35 vjeçar.
Por, ndërkohë që shteti pret të fitojë diçka nga ky koncension pas 16 vitesh, leximi i bilanceve të IMI-së nxjerr një histori ku fitimi tkurret vit pas viti, ndërsa shpenzimet marrin gjithnjë e më shumë peshë, pikërisht në dëm të tatim fitimit.
Siç pasqyrohet edhe në bilancet e konsultuara nga skyweb.al, në 2023 kompania raportoi rreth 62 milionë lekë fitim neto.
Një vit më vonë kishte mbetur me afro 15 milionë. Në 2025, rezultati kaloi në anën tjetër, ku u raportua një humbje prej 212 milionë lekësh.
Kjo përmbysje ndodhi ndërsa vlera e shitjeve u rrit me rreth një të pestën kundrejt 2024-s. Pra, kompania siguroi më shumë të ardhura nga shitjet, por në fund të vitit paraqiti një gjendje financiare shumë më të rënduar.
Ngjashëm sillej dhe Bankersi. Ndërkohë që nafta rridhte lumë, kompania frynte shpenzimet vit pas viti duke vjedhur praktikisht shqiptarët.
Ku shkuan paratë?
Çfarë e përpiu këtë rritje të xhiros? Pasqyrat tregojnë një shtim të fortë të kostove. Veçanërisht shpenzimet administrative u rritën më shumë se dyfish, duke e kaluar shumë ritmin e zgjerimit të shitjeve.
Brenda tyre spikat zëri “Të tjera, mirëmbajtje”. Nga vetëm 870 mijë lekë të shënuara si “Të tjera” në 2024, në vitin pasues shuma arrin në 65,6 milionë lekë, ose 75 herë më shumë!\
Për një kompani minerare, mirëmbajtja mund të përfshijë riparimin e makinerive, pajisjeve dhe impianteve. Por secila punë duhet të ketë një veprim konkret, një furnitor, një çmim dhe dokumente që dëshmojnë kryerjen e saj. Pikërisht këto hollësi mungojnë në shënimet që shoqërojnë bilancin dhe këtu duhet hetuar nga tatimet dhe SPAK për të zbuluar se çfarë ka ndodhur realisht me këto para.
Shitën më shumë krom, por…. sërish me humbje
Ndërkohë, vetë IMI deklaron se ka krijuar volume të mjaftueshme prodhimi për të mbuluar nevojat operative për fonde. Kjo deklaratë kërkon të ballafaqohet me mënyrën se si janë krijuar dhe regjistruar kostot që rëndojnë rezultatin.
Skyweb.al iu drejtua kompanisë me kërkesë për shpjegime mbi natyrën e këtyre shpenzimeve dhe mospërputhjet në bilanc. Deri në publikimin e këtij shkrimi nuk kishte marrë përgjigje.
Pas rastit Bankers Petroleum, Tatimet kanë çdo arsye ta kontrollojnë këtë bilanc me imtësi dhe ta ndjekin çdo faturë deri te përfituesi për të zbuluar nëse kemi një skemë “Bankers nr.2”. /skyweb.al
