Kur ditët shkurtohen, gjethet bien dhe ngricat mbulojnë natyrën, shumica prej nesh i drejtohemi ngrohjes së shtëpisë ose veshjeve të trasha për të qëndruar ngrohtë. Por shkencëtarët po zbulojnë se pak ftohtë mund të jetë në fakt i dobishëm për shëndetin, falë një lloji të veçantë yndyre në trup, të quajtur “yndyra kafe”.
Ndryshe nga yndyra e bardhë, e cila grumbullohet në bel, ije dhe kofshë, yndyra kafe djeg kalori dhe i shndërron drejtpërdrejt në nxehtësi. Aktivizohet veçanërisht kur trupi jonë ekspozohet ndaj të ftohtit. Kjo ka bërë që shumë shkencëtarë të mendojnë se aktivizimi i kësaj yndyre mund të përmirësojë metabolizmin dhe madje të ndihmojë në kontrollin e peshës.
Çfarë e bën yndyrën kafe të veçantë?
Të porsalindurit kanë sasi të mëdha yndyre kafe, sepse nuk mund të dridhen për t’u ngrohur. Qelizat e yndyrës kafe janë të mbushura me mitokondri dhe përmbajnë një proteinë të quajtur UCP1, e cila lejon prodhimin e nxehtësisë pa krijuar energji të përdorshme (ATP).
Sipas profesor Michael Symonds nga Universiteti i Nottingham, kur stimulohet, kjo yndyrë mund të prodhojë deri në 300 herë më shumë nxehtësi se çdo ind tjetër i trupit.
Tek kafshët e vogla, si minjtë apo lepujt, yndyra kafe është jetike për mbijetesë gjatë dimrit dhe kontribuon në parandalimin e obezitetit dhe sëmundjeve metabolike.
Për shumë vite mendohej se të rriturit e humbnin pothuajse të gjithë yndyrën kafe. Por në vitin 2009, studime nga Finlanda dhe Suedia treguan se të rriturit ende kanë sasi të vogla të saj, e cila aktivizohet në temperatura nën 16°C. Kur aktivizohet, yndyra kafe përthith glukozë dhe yndyra nga gjaku.
Studimet zbuluan se:
Personat më të dobët kanë më shumë yndyrë kafe.
Personat obezë kanë shumë më pak.
Aktivizimi i saj lidhet me metabolizëm më të shpejtë.
Një studim i vitit 2021 nga Rockefeller University, me mbi 52,000 skanime PET, tregoi se njerëzit me më shumë yndyrë kafe kishin rrezik më të ulët për:
diabet të tipit 2
sëmundje të zemrës
presion të lartë të gjakut
goditje në tru
Ata kishin gjithashtu nivele më të shëndetshme të kolesterolit dhe triglicerideve.
A mund të ndihmojë në humbjen e peshës?
Edhe pse yndyra kafe ka potencial të madh, sasia e saj tek të rriturit është shumë e vogël, nga vetëm 0.02 deri në 300 gramë, më pak se 0.5% e masës trupore. Kjo do të thotë se nuk mjafton për të djegur ndjeshëm yndyrën e bardhë te shumica e njerëzve.
“Ndryshe nga yndyra e bardhë, e cila mund të grumbullohet në dhjetëra kilogramë, yndyra kafe ekziston vetëm në sasi shumë të kufizuara,” thotë Paul Cohen nga Rockefeller University.
Edhe pse nuk është një “zgjidhje e mrekullueshme” për humbje peshe, aktivizimi i yndyrës kafe, përmes ekspozimit të moderuar ndaj të ftohtit, ushqimeve pikante ose kafesë, mund të ketë përfitime reale metabolike dhe të ndihmojë shëndetin e zemrës dhe të pankreasit.
/Skyweb.al
