Një raport i ri global nga Instituti për Vlerësimin e Shëndetit Global në Universitetin e Washington tregon se njerëzit sot jetojnë mesatarisht 20 vjet më gjatë se në vitin 1950. Sipas të dhënave të publikuara në revistën The Lancet, jetëgjatësia globale në vitin 2023 ishte 76.3 vjet për gratë dhe 71.5 vjet për burrat, duke u rikthyer në nivelet para pandemisë së Covid-19.
Megjithatë, përmirësimet në jetëgjatësi nuk janë të barabarta. Raporti paralajmëron për një “krizë në zhvillim” për shkak të rritjes së normave të vdekshmërisë tek adoleshentët dhe të rriturit e rinj, një trend që po sfidon përparimet globale në shëndet.
Që nga viti 1950, të 204 vendet dhe territoret e studiuara kanë shënuar rënie të ndjeshme në normat e vdekshmërisë. Covid-19, që në vitin 2021 ishte shkaku kryesor i vdekjes në botë, në vitin 2023 zbriti në vendin e 20-të. Ndërkohë, sëmundjet kardiovaskulare, si sëmundjet e zemrës dhe të trurit (p.sh. ishemia dhe goditjet në tru), janë rikthyer si shkaktarët kryesorë të vdekjeve.
Raporti thekson se vdekjet nga sëmundjet infektive si fruthi, sëmundjet diarreale dhe tuberkulozi kanë rënë ndjeshëm, ndërsa sot, dy të tretat e vdekjeve në mbarë botën janë rezultat i sëmundjeve jo të transmetueshme, si, diabeti, sëmundjet kronike të veshkave dhe alzheimeri.
“Rritja e shpejtë e popullatës së moshuar në botë, së bashku me faktorët e rinj të rrezikut, kanë hapur një epokë të re sfidash për shëndetin global,” tha drejtori i IHME, Dr. Christopher Murray. Ai shtoi se studimi është një alarm për qeveritë dhe sistemet shëndetësore që të reagojnë me strategji të reja dhe urgjente ndaj trendeve shqetësuese.
Edhe pse jetëgjatësia është rritur në të gjitha vendet, pabarazitë midis rajoneve dhe shtresave të shoqërisë mbeten të thella. Vendimet politike, investimet në shëndetësi dhe edukimi shëndetësor do të jenë vendimtare për të adresuar këtë “valë të re” sëmundjesh që po prek gjithnjë e më shumë brezat e rinj.
Njerëzit po jetojnë më gjatë, por nuk po jetojnë domosdoshmërisht më shëndetshëm. Dhe ndërsa bota përballet me një popullatë gjithnjë e më të moshuar, shëndeti i të rinjve po përkeqësohet në mënyrë shqetësuese.
Një tregues shqetësues është edhe rritja e vdekshmërisë tek të rinjtë e moshës 20 deri në 39 vjeç, kryesisht për shkak të vetëvrasjes, mbidozës së drogës dhe sasive të larta të alkoolit. /Skyweb.al
