Hormonet luajnë një rol jetik në funksionimin e organizmit tonë, por ndonjëherë ndikimi I tyre mundntë jetë shujmë i fortë edhe negativgisht, sa i përket humorit dhe shëndetit mendor.
Ndërsa mendojmë se emocionet tona janë nën kontrollin tonë, shkenca tregon të kundërtën. Neurotransmetuesit dhe hormonet ndikojnë ndjeshëm në funksionimin e trurit. Sipas studimeve të fundit, shkencëtarët po përpiqen ta shfrytëzojnë këtë njohuri për të zhvilluar trajtime të reja ndaj depresionit, ankthit dhe çrregullimeve të tjera mendore.
Hormonet janë substanca kimike që çlirohen nga gjëndra dhe inde të ndryshme të trupit. Ato udhëtojnë nëpër qarkullimin e gjakut dhe lidhen me receptorë specifikë në pjesë të ndryshme të trupit, duke aktivizuar funksione të caktuara biologjike.
Deri më sot, janë identifikuar mbi 50 hormone në trupin e njeriut. Ato rregullojnë procese jetike si rritja, zhvillimi, funksionet seksuale, riprodhimi, cikli gjumë-zgjim dhe shëndeti mendor.
Sipas profesoreshës së psikologjisë në Universitetin e Otavës, Nafissa Ismail, hormonet ndikojnë ndjeshëm në emocionet tona duke ndikuar jo vetëm te neurotransmetuesit në tru, por edhe në proceset si vdekja qelizore apo krijimi i neuroneve të rinj. Sëmundjet mendore si depresioni, ankthi apo çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD) shfaqen më shpesh gjatë periudhave me ndryshime të mëdha hormonale, veçanërisht te gratë.
Studimet tregojnë se nivelet e depresionit janë të barabarta mes vajzave dhe djemve në fëmijëri, por pas pubertetit, vajzat kanë dy herë më shumë gjasa të preken nga depresioni, një diferencë që vazhdon gjatë gjithë jetës.
Ndryshimet hormonale që ndodhin gjatë ciklit menstrual, shtatzënisë, periudhës para menopauzës dhe menopauzës mund të kenë ndikim të thellë në shëndetin mendor të grave. Rënia e niveleve të estrogjenit dhe progesteronit para ciklit menstrual shoqërohet shpesh me lodhje, nervozizëm, trishtim dhe ankth. Disa gra preken nga çrregullimi disforik para menstruacioneve (PMDD), një gjendje e rëndë që përfshin luhatje të forta humori, depresion dhe madje mendime vetëvrasëse.
“Shtimi i nivelit të një derivati të progesteronit, i quajtur allopregnanolone, ka efekt qetësues te njerëzit,” shpjegon Liisa Hantsoo, asistente profesore e psikiatrisë në Universitetin Johns Hopkins në SHBA.
Gjithashtu, pas lindjes, gratë përjetojnë një rënie të menjëhershme të niveleve të hormoneve, gjë që mund të çojë në depresion pas lindjes, që prek deri në 13% të grave.
Këto të dhëna nënvizojnë rëndësinë që kanë hormonet në shëndetin mendor dhe nevojën për të zhvilluar trajtime që marrin parasysh ndikimin e tyre, sidomos te gratë në periudha të ndryshimeve hormonale. /Skyweb.al
