Aktivistët e Zall Gjoçajt, Adem Xhokola dhe Dhimitër Koleci, bashkë me protestuesin dhe përkrahësin e kauzave mjedisore Jorgji Locaj janë vënë së fundmi në dijeni nga Gjykata e Shkallës së Parë Lezhë se janë paditur nga kompania ‘Seka Hydropower’ për kryerjen e veprave penale të fyerjes dhe shpifjes të kryera botërisht.
Kompania, duke iu referuar deklaratave të aktivistëve në mediat kombëtare dhe rrjetet sociale, pretendon se ata kanë kryer këto vepra penale lidhur me ligjshmërinë e kontratës koncesionare, respektimin e kuadrit ligjor mjedisor, të drejtave të komunitetit, statusit të zonës së mbrojtur, etj.. ndonëse të gjitha këto çështje janë aktualisht objekt gjykimi në Gjykatën Administrative të Apelit Tiranë. Krahas proceseve në Tiranë, një proces tjetër që po gjykohet është në gjykatën e shkallës së parë, Lezhë dhe kontestimet e banorëve janë të mbështetura në dokumente zyrtare, akte ekspertimi, vendime gjykatash dhe denoncime të vazhdueshme të banorëve.
Në pozicionin e ‘viktimës akuzuese’, Seka Hydropower pretendon se banorët e paditur, gjatë protestës së organizuar në Lufaj të Mirditës në korrik të këtij viti, janë lëshuar akuza që ia cënojnë figurën e saj si subjekt tregtar. Kërcënimi penal, shoqërohet me kërcënim financiar për banorët duke pretenduar dënim me gjobë për aktivistët nga 50 mijë deri në 3 milionë lekë.
E gjendur ngushtë përballë rezistencës këmngulëse të banorëve të Zall Gjoçajt, të cilët vijojnë përpjekjet e tyre për drejtësi pranë Gjykatës Administrative të Apelit, kompania Seka Hydropower, pasi ka ezauruar të gjitha mjetet për heshtimin e komunitetit, po përpiqet tani t’i ngarkojë aktivistët edhe me përgjegjësi penale dhe barrë financiare me qëllim kriminalizimin e tyre.
Një nga proceset gjyqësore me paditës komunitetin e Zall Gjoçajt në Gjykatën Administrative të Apelit ka rihapur gjatë këtij viti edhe njëherë diskutimet mbi ligjshmërinë e procedurave të ndërtimit të hec-it në zonën e mbrojtur të Zall Gjoçaj. Kjo i ka shkaktuar parehati dhe angazhim të shtuar kompanisë Seka Hydropower, e cila është detyruar të japë (edhe njëherë) llogari për çdo dokument, leje a ndërhyrje.
Banorët prej vitesh e në mënyrë të parreshtur janë angazhuar në zonë me protesta dhe vizita studimore, me kryerjen e akteve të inspektimeve bashkë me biologë e studiues të rinj të natyrës, me investigime e dokumentime të dëmeve në lumë e park, janë ndërlidhë me grupime e rrjete të tjera aktivistësh mjedisore, kanë protestuar dhe qëndruar në solidaritet me banorë të fshatrave të Kurdarisë, Lufajt, Kaçinarit, Thirrës, Vjosës e Shushicës të cilët ngjashëm po përballen me marrjen e burimeve ujore.
Si kundërpërgjigje, kompania private Seka Hydropower nuk ka qëndruar pasive në gjithë këtë periudhë. Siç kanë dëshmuar banorët, por edhe artikuj gazetaresk e shkencorë, kjo kompani ka përdorur metoda e taktika të ndryshme për të frikësuar, intimiduar, heshtuar dhe kriminalizuar banorët. Nga joshjet me vendet e punës, te kërcënimet dhe shantazhet, te manipulimet e proceseve vendimmarrëse lokale si heqja e kryepleqve aktivistë të Zall Gjoçaj, te propagandimi me video-reportazhe të sponsorizuara në platforma online dhe televizione, deri te padia penale për aktivistët më të zëshëm të Zall Gjoçajt.
Padi të tilla, të quajtura shpesh (eco)SLAPP (Padi strategjike kundër pjesëmarrjes publike) zakonisht kanë për qëllim jo fitoren e procesit gjyqësor në vetvete, sesa në heshtim dhe cënim të lirisë së fjalës, si dhe shkaktim të pasojave të tjera që ndikojnë drejtpërdrejtë tek personat e përfshirë dhe në mënyrë indirekte të rrethi më i gjërë i protestuesve. Kjo padi përbën një precedent të rrezikshëm për aktivistët dhe shoqërinë civile: kush kërkon të mbrojë të drejtën për mjedis, transparencë dhe pjesëmarrje publike, mund të kërcënohet përmes procedurave penale. Këto padi synojnë të frikësojnë dhe heshtin zërin publik të qytetarëve.
Përpos përpjekjes për intimidim, frikësim dhe kriminalizim, këto lloj padish luajnë shumë edhe me disbalancat ekonomike të palëve të përfshira, dhe rëndojnë edhe më shumë situatën e pasigurtë financiare në të cilën gjenden aktivistët. Për banorë të Zall Gjoçaj si Adem Gjokola, 73 vite jetë të jetuara në fshatin Gjoçaj, shkakton shumë vështirësi ekonomike, fizike dhe emocionale për t’u marrë me një proces ku e ka inicuar një kompani private me kapitale të mëdhaja ekonomike.
Angazhimi prej shumë vitesh tashmë në kauzën për Zall Gjoçaj ka marrë shumë energji e përkushtim (deri në vetmohim) të banorëve të zonës, shtimi i një procesi penal ka si qëllim nga kompania private ta rëndojë edhe më shumë edhe gjendjen e tyre psikologjike krahas të tjerave. Megjithatë, si në çdo përballje tjetër banorët kanë pohuar se do vazhdojnë rezistencën, kudo qoftë e nevojshme ajo, për të pasur drejtësi për Zall Gjoçajn dhe lumin Flim.
Komuniteti sakaq, ka njoftuar në faqen e tij se ditën e nesërme, datë 22 tetor, pritet të zhvillohet seanca e radhës në Gjykatën Administrative të Apelit në Tiranë, në orën 11.30. /nyje.al
