Modelet gjuhësore të inteligjencës artificiale mund të imitojnë gjendjet emocionale të njerëzve, duke hapur mundësi të reja për kërkimet në fushën e shëndetit mendor, sipas një studimi të ri.
Çrregullimet e shëndetit mendor po rriten në mbarë botën dhe pritet të prekin rreth 1.2 miliardë njerëz deri në vitin 2050. Në këtë kontekst, shkencëtarët po përpiqen t’i kuptojnë më mirë këto gjendje, të punojnë për parandalimin e tyre dhe të zhvillojnë mjete të reja trajtimi. Ndryshe nga trajtimet me medikamente, terapitë e bazuara në bisedë janë më të vështira për t’u zhvilluar, pasi as provat me njerëz dhe as modelet me kafshë nuk mund të riprodhojnë plotësisht kompleksitetin e çrregullimeve mendore, duke krijuar sfida praktike dhe etike.
Një ekip studiuesish nga Dresden University of Technology në Gjermani zhvilloi një studim për të eksploruar nëse modelet e mëdha gjuhësore (LLM) mund të përdoren si mjete për modelimin e çrregullimeve të shëndetit mendor te njerëzit.
“Rezultatet tona tregojnë se modelet e mëdha gjuhësore mund të riprodhojnë modele të proceseve emocionale dhe njohëse njerëzore në kushte të kontrolluara”, tha Magdalena Wekenborg, drejtuese e grupit kërkimor PsychoDigital në universitetin gjerman.
Megjithëse disa çrregullime mendore janë modeluar te minjtë dhe organizma të tjerë, studiuesit theksuan se këto qasje nuk arrijnë të pasqyrojnë kompleksitetin dhe subjektivitetin e sjelljes njerëzore.
Sipas tyre, modelet e mëdha gjuhësore janë shndërruar në sisteme të fuqishme kompjuterike që afrohen me disa aspekte të performancës intelektuale njerëzore.
“Në shumë fusha të papritura, si bindja, kuptimi emocional dhe arsyetimi, këto modele janë në nivel të krahasueshëm me aftësitë njerëzore”, shkruajnë autorët e studimit.
Gjatë kërkimit, ekipi u kërkoi modeleve të inteligjencës artificiale të imitonin emocione dhe gjendje të ndryshme psikologjike, përfshirë frikën, ankthin, zemërimin, neverinë, trishtimin, shqetësimin dhe stresin, duke i përdorur ato si modele eksperimentale për studimin e aspekteve të çrregullimeve mendore.
Më pas, studiuesit testuan nëse këto gjendje të simuluara mund të zbuteshin ose të ndryshoheshin përmes strategjive të ndryshme të rregullimit emocional.
Në fazën e fundit, ata vlerësuan nëse nxitja e një emocioni të caktuar te një model i inteligjencës artificiale do ta çonte atë në të njëjtat lloje gabimesh që bëjnë njerëzit kur përjetojnë të njëjtin emocion.
Rezultatet treguan se, megjithëse modelet nuk kanë gjendje mendore në kuptimin njerëzor, ato mund të imitojnë disa mënyra të të menduarit përmes mënyrës se si përpunojnë gjuhën.
Kjo krijon mundësinë për të kryer eksperimente të caktuara që do të ishin të pamundura ose joetike për t’u realizuar te njerëzit apo kafshët.
Sipas studiuesit Jakob N. Kather, një nga avantazhet kryesore të eksperimenteve me modelet gjuhësore është se ato mund të përsëriten në kushte identike sa herë të jetë e nevojshme, duke lejuar ndryshime të kontrolluara dhe sistematike.
“Kjo hap rrugën për eksperimente të reja, të bazuara në të dhëna, në kërkimet psikologjike dhe biomjekësore, të cilat më parë nuk ishin të mundura”, tha ai. /skyweb.al
