Komisioni Europian ka propozuar Aktin për Strehimin e Përballueshëm, i cili u jep autoriteteve kombëtare dhe vendore një kuadër të përbashkët për ndërhyrjen në zonat ku çmimet dhe mungesa e banesave kanë arritur nivele shqetësuese.
Rregullat e reja u krijojnë bashkive siguri juridike për vendosjen e kufizimeve ndaj qirave afatshkurtra, banesave të dyta ose pronave të lëna bosh për periudha të gjata. Vendimet do të vazhdojnë të merren në nivel kombëtar, rajonal ose vendor, por masat duhet të jenë të nevojshme, të argumentuara dhe proporcionale.
Sipas Komisionit Europian, mungesa e banesave të përballueshme është kthyer në një nga problemet më urgjente për qytetarët europianë. Eurobarometri i fundit tregon se më shumë se gjysma e banorëve të qyteteve e konsiderojnë strehimin një problem të menjëhershëm në zonën ku jetojnë.
Presioni është veçanërisht i lartë në qytetet e mëdha dhe destinacionet turistike, ku përdorimi i banesave për qëllime të tjera, përfshirë dhënien me qira për periudha të shkurtra, mund të zvogëlojë ofertën për banorët vendas dhe të rrisë çmimet.
Akti parashikon një metodologji të përbashkët për identifikimin e “zonave nën presion strehimi”. Nëse autoritetet vendosin të kufizojnë përdorimin e banesave për qira afatshkurtra ose të ndërhyjnë ndaj pronave të pabanuara, duhet të provojnë se këto aktivitete ndikojnë realisht në disponueshmërinë dhe përballueshmërinë e strehimit.
Përpara vendosjes së kufizimeve ndaj qirave afatshkurtra, autoritetet duhet të dëshmojnë se ky aktivitet ka shkaktuar pasoja të konsiderueshme negative në tregun lokal të banesave për të paktën tre vjet. Ato duhet të provojnë gjithashtu se masa më pak kufizuese nuk do të jepnin të njëjtin rezultat.
Kufizimet duhet të synojnë veçanërisht aktivitetet që nxjerrin banesa nga tregu i qirave afatgjata, sidomos kur shkalla, shpeshtësia ose karakteri tregtar i tyre përkeqëson presionin mbi strehimin.
Autoritetet do të duhet të zbatojnë edhe rregulloren europiane për qiratë afatshkurtra, përfshirë regjistrimin e pronave dhe heqjen ose çaktivizimin e njoftimeve që nuk përmbushin kërkesat ligjore. Të dhënat e mbledhura përmes këtij sistemi do të përdoren për të argumentuar ndërhyrjet.
Kuadri i ri përfshin edhe masa që lidhen me blerjen dhe përdorimin e pronave të banimit, si banesat e dyta dhe pronat e lëna bosh për periudha të gjata. Kushtet e reja për blerjen e pronës nuk mund të zbatohen në mënyrë prapavepruese, ndërsa pronarëve duhet t’u sigurohen periudha të përshtatshme kalimtare.
Masat kundër banesave të pabanuara duhet të marrin në konsideratë edhe rastet kur mospërdorimi i pronës është i justifikuar. Ndërhyrjet lokale duhet të rishikohen periodikisht dhe të shoqërohen me politika që rrisin ofertën e banesave.
“Punonjësit e shërbimeve thelbësore dhe studentët nuk mund të përballojnë të jetojnë aty ku punojnë dhe studiojnë. Por, mbi të gjitha, kjo është çështje drejtësie”, deklaroi presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen.
Propozimi shoqërohet me një rekomandim për përshpejtimin e planifikimit dhe dhënies së lejeve për ndërtimet e reja, rinovimin dhe ndryshimin e funksionit të ndërtesave ekzistuese, si dhe lehtësimin e investimeve. Autoritetet nxiten t’i bashkojnë këto ndërhyrje në plane të posaçme për përshpejtimin e strehimit.
Akti është pjesë e Planit Europian për Strehimin e Përballueshëm, së bashku me rregullat e reja për ndihmën shtetërore dhe Strategjinë Europiane për Ndërtimin e Banesave.
Projektligji do t’i kalojë tashmë Parlamentit Europian dhe Këshillit të BE-së për shqyrtim sipas procedurës së zakonshme legjislative. Deri në miratimin përfundimtar, rregullat e propozuara nuk janë ende në fuqi. /skyweb.al
