Shefat toksikë janë më të përhapur nga sa mendojnë shumë punonjës dhe pasojat e tyre nuk kufizohen vetëm te marrëdhëniet e përditshme në zyrë.
Një studim i ri i “The Harris Poll”, i cituar nga “Forbes”, tregon se 6 në 10 të rritur të punësuar në SHBA thonë se aktualisht kanë një shef toksik, ndërsa 7 në 10 deklarojnë se kanë pasur një drejtues të tillë në një moment të karrierës.
Pasojat janë serioze. Gati gjysma e punonjësve thonë se sjellja e shefit u ka shkaktuar stres, lodhje të rëndë profesionale ose përkeqësim të shëndetit mendor. Një në tre punonjës deklaron se ka humbur para për shkak të një shefi toksik, përmes bonuseve të munguara, promovimeve të bllokuara apo mundësive të humbura në karrierë.
Sipas studimit, problemi nuk lidhet gjithmonë vetëm me karakterin e një menaxheri të keq. Rreth 71% e punonjësve thonë se lidershipi toksik vjen edhe nga presionet e brendshme të kompanive dhe nga mungesa e investimit për të përgatitur drejtues më të mirë.
Gati gjysma e të anketuarve shprehen se kompanitë investojnë më shumë në inteligjencë artificiale sesa në trajnimin e menaxherëve që drejtojnë njerëz.
“Lidershipi toksik nuk është thjesht një defekt karakteri. Është dështim investimi”, tha Libby Rodney, drejtoreshë strategjie në “The Harris Poll”.
Në studim, një shef toksik përkufizohet si një drejtues që shfaq sjellje të dëmshme në vendin e punës. Këtu përfshihen favorizimi i padrejtë, zhvendosja e fajit te të tjerët, mikromenaxhimi i panevojshëm, marrja e meritave për idetë e punonjësve dhe sjellja joprofesionale.
Ekspertët theksojnë se jo çdo menaxher i vështirë është domosdoshmërisht toksik. Dallimi kryesor është përsëritja e sjelljes. Nëse një drejtues vepron vazhdimisht në mënyrë të padrejtë, krijon pasiguri dhe e bën punonjësin të dyshojë te gjykimi i vet, atëherë situata duhet marrë seriozisht.
Një nga këshillat kryesore për punonjësit që përballen me një shef toksik është dokumentimi. Ata këshillohen të mbajnë shënime për incidentet, datat, fjalët e përdorura dhe dëshmitarët e mundshëm. Po ashtu, duhet të ruhen emailet apo mesazhet që tregojnë ndryshime të pritshmërive, kritika të pajustifikuara ose tentativa për të marrë meritat e punës së të tjerëve.
Dokumentimi ndihmon edhe për të përballuar një nga efektet më të rënda të menaxhimit toksik: shtrembërimin e vazhdueshëm të ngjarjeve. Kur një drejtues mohon atë që ka thënë më parë ose ndryshon pritshmëritë gjatë procesit të punës, një regjistër i shkruar e mbron punonjësin nga manipulimi dhe paqartësia.
Një tjetër mënyrë për t’u mbrojtur është ndërtimi i një rrjeti të brendshëm në kompani. Marrëdhëniet me kolegë, mentorë apo drejtues të tjerë i japin punonjësit më shumë dukshmëri dhe e bëjnë më pak të varur nga vlerësimi i vetëm i shefit të drejtpërdrejtë.
Kjo mund të jetë e rëndësishme edhe për lëvizjet në karrierë. Sipas studimit, dy të tretat e punonjësve kanë ndryshuar vend pune për shkak të një shefi toksik. Një rrjet i fortë brenda kompanisë mund të ndihmojë për të gjetur një pozicion tjetër, një projekt të ri ose një mënyrë për të ndryshuar varësinë hierarkike pa u larguar menjëherë nga puna.
Ndikimi në shëndetin mendor mbetet një nga pasojat më të mëdha. Studimi tregon se 47% e punonjësve thonë se sjellja e shefit u ka shkaktuar stres, lodhje profesionale ose përkeqësim të shëndetit mendor. Ndërkohë, 53% kanë kërkuar terapi për shkak të një shefi toksik.
Në këto kushte, ekspertët këshillojnë vendosjen e kufijve të qartë, sidomos për komunikimet jashtë orarit të punës. Ata sugjerojnë gjithashtu ruajtjen e rutinave jashtë punës, pushimin e mjaftueshëm dhe bisedën me një person të besuar, terapist apo këshilltar profesional.
Raportimi i një drejtuesi toksik nuk është gjithmonë i lehtë. Sipas të dhënave të cituara nga Forbes, 54% e punonjësve nuk ndihen të sigurt për të raportuar formalisht një menaxher të keq, pasi e shohin këtë si një hap që mund t’u dëmtojë karrierën.
Për këtë arsye, ankesa duhet bërë në mënyrë të kujdesshme dhe me fakte. Ekspertët këshillojnë që punonjësi të mos fokusohet vetëm te ndjesia personale, por te ndikimi konkret që sjellja e drejtuesit ka mbi punën e ekipit, largimin e punonjësve, objektivat dhe performancën e kompanisë.
Në fund, mesazhi kryesor është se përballja me një shef toksik kërkon strategji, jo vetëm durim. Punonjësi duhet të mbrojë reputacionin profesional, shëndetin mendor dhe mundësitë e karrierës.
Nëse një kompani nuk investon në drejtues të mirë, punonjësi duhet të kujdeset që sjellja e një shefi toksik të mos përcaktojë të ardhmen e tij profesionale. /forbes
