Ngushtica e Bab el-Mandeb, mes Jemenit dhe Bririt të Afrikës, është sot një nga pikat më të rëndësishme gjeopolitike dhe ekonomike në botë, pasi lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe më tej me Oqeanin Indian.
Në pikën e saj më të ngushtë, kalimi detar është vetëm rreth 27–32 kilometra i gjerë dhe ndan Gadishullin Arabik nga Xhibuti dhe Eritrea. Ishulli Perim, i vendosur në mes të ngushticës, e ndan kalimin në dy korridore dhe i shton edhe më shumë rëndësi strategjike zonës.
Rëndësia e Bab el-Mandeb u shumëfishua pas hapjes së Kanalit të Suezit në vitin 1869, kur u krijua një lidhje e drejtpërdrejtë detare mes Mesdheut dhe Detit të Kuq. Që prej atëherë, ngushtica u kthye në një portë të detyrueshme për një pjesë të madhe të tregtisë mes Europës dhe Azisë.
Sipas UNCTAD, në vitin 2023 përmes Bab el-Mandeb kaloi rreth 8.7% e volumit të përgjithshëm të tregtisë detare botërore, ose afërsisht 1.07 miliardë tonë mallra.
Nëpër këtë korridor kaluan gjithashtu rreth 20% e tregtisë detare botërore të makinave dhe kontejnerëve, 15% e produkteve të naftës dhe 13% e naftës bruto.
Edhe flukset energjetike tregojnë peshën e zonës. Sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë, në vitin 2023 përmes Bab el-Mandeb kalonin rreth 9.3 milionë fuçi naftë bruto dhe produkte nafte në ditë, nga 8 milionë fuçi në vitin 2022.
Por situata ndryshoi ndjeshëm pas fundit të vitit 2023, kur sulmet e Houthive ndaj anijeve tregtare në Detin e Kuq detyruan një pjesë të madhe të kompanive të transportit të shmangnin këtë rrugë dhe të devijonin anijet rreth Kepit të Shpresës së Mirë.
Si pasojë, në vitin 2024 flukset e naftës përmes ngushticës ranë në rreth 4.1 milionë fuçi në ditë, më pak se gjysma e nivelit të një viti më parë.
Zona ka qenë prej vitesh e ekspozuar edhe ndaj piraterisë. Vetëm në vitin 2011, sipas International Maritime Bureau, në Somali u regjistruan 212 incidente piraterie, megjithëse numri i tyre është reduktuar ndjeshëm në vitet e fundit.
Për Europën, rëndësia e Bab el-Mandeb është veçanërisht e madhe, pasi tregtia dhe energjia nga Gjiri Persik drejt Mesdheut kalojnë në një zinxhir të ngushtë pikash strategjike: Hormuz–Bab el-Mandeb–Deti i Kuq–Suez.
Pikërisht kjo e bën Bab el-Mandeb një nga “chokepoint”-et më të ndjeshme të ekonomisë botërore: një ngushticë e vogël në hartë, por me ndikim të drejtpërdrejtë mbi tregtinë, energjinë, kostot e transportit dhe furnizimin global. /skyweb.al
