Për më shumë se një shekull, diamantet kanë qenë simbol i luksit, pasurisë dhe dashurisë së përjetshme. Por kompania që ndërtoi këtë imazh në mbarë botën, De Beers, po përballet me një nga krizat më të mëdha të historisë së saj.
Vlera e gjigantit të diamanteve ka rënë nga afro 13 miliardë dollarë në vitin 2011, në vetëm 2.3 miliardë dollarë aktualisht, ndërsa fitimet janë kthyer në humbje dhe magazinat janë mbushur me diamante të pashitura.
Pronari i kompanisë, gjiganti minerar Anglo American, ka vendosur ta nxjerrë në shitje, ndërsa kriza po kërcënon mijëra vende pune.
De Beers, e themeluar në vitin 1888, arriti të kontrollonte për dekada tregun botëror të diamanteve, duke kufizuar furnizimin dhe ndikuar në çmimet e tyre.
Kompania ishte gjithashtu krijuesja e një prej fushatave më të suksesshme të marketingut, me sloganin e famshëm “A Diamond Is Forever”, që e ktheu diamantin në simbol të fejesave dhe martesave.
Por zhvillimet teknologjike dhe ndryshimi i sjelljes së konsumatorëve kanë goditur rëndë këtë model biznesi.
Diamantet e prodhuara në laborator, të cilat kanë të njëjtat karakteristika themelore fizike dhe kimike si diamantet natyrore, tashmë shiten me çmime shumë më të ulëta.
Ironikisht, De Beers kontribuoi vetë në forcimin e këtij tregu, kur në vitin 2018 krijoi markën Lightbox për shitjen e diamanteve laboratorike.
Sipas ish-drejtuesve të kompanisë, ky vendim i dha legjitimitet një produkti që më parë konsiderohej alternativë inferiore dhe përshpejtoi konkurrencën me diamantet natyrore.
Përballë rënies së çmimeve dhe kërkesës, kompania vendosi vitin e kaluar të ndërpresë gradualisht aktivitetin e Lightbox, por tregu tashmë kishte ndryshuar.
Një tjetër goditje ka ardhur nga Kina, ku kërkesa për mallra luksi është dobësuar, ndërsa rënia e numrit të martesave ka ndikuar në shitjen e bizhuterive.
Pas vitit 2023, rezultatet financiare të De Beers janë përkeqësuar ndjeshëm, ndërsa gjatë vitit 2025 kompania regjistroi rreth 500 milionë dollarë humbje.
Kriza ka prekur edhe aktivitetin minerar. De Beers po përgatitet të pezullojë për dy vite prodhimin në minierën Venetia në Afrikën e Jugut, duke krijuar pasiguri për mijëra punonjës dhe familjet e tyre.
Kompania ka informuar rreth 3.500 punonjësit e drejtpërdrejtë mbi situatën e punësimit, ndërsa ekonomia lokale po ndien pasojat e tkurrjes së aktivitetit.
Ndërkohë, Anglo American po kërkon blerës për De Beers, pasi synon të përqendrojë investimet në sektorë të tjerë minerarë, përfshirë bakrin.
Sipas informacioneve nga negociatat, ish-drejtori ekzekutiv Gareth Penny është mes investitorëve të interesuar, në një marrëveshje që mund ta vlerësojë pjesëmarrjen e Anglo American në rreth 1 miliard dollarë.
Kriza ka pasoja të rëndësishme edhe për Botsvanën, ku diamantet sigurojnë zakonisht rreth një të tretën e të ardhurave të qeverisë dhe tre të katërtat e valutës së huaj.
Vendi zotëron aktualisht 15% të De Beers dhe kërkon të rrisë pjesëmarrjen, megjithëse Fondi Monetar Ndërkombëtar ka paralajmëruar për rreziqet që lidhen me dobësimin e tregut.
Pavarësisht krizës, analistët vlerësojnë se ulja e prodhimit botëror të diamanteve natyrore mund të krijojë kushtet për rikuperimin e çmimeve në të ardhmen.
Megjithatë, sfida më e madhe e De Beers mbetet bindja e konsumatorëve se diamantet natyrore vazhdojnë të kenë një vlerë të veçantë përballë alternativave shumë më të lira të prodhuara në laborator.
Kompania që arriti të bindte botën se diamantet janë të përjetshëm, tashmë po përballet me rrezikun e humbjes së perandorisë që ndërtoi mbi këtë ide. /skyweb.al
