Aflatoksina është kthyer në një debat të madh në vend edhe për shkak të rreziqeve të mëdha që ajo mbart për shëndetin e njeriut, por edhe sepse gjendet kudo në ushqime që ruhen në lagështirë, duke u transmetuar shpesh edhe nga kafsha te njeriu, si në rastin e qumështit.
Mjekja toksikologe pranë Spitalit Amerikan 2 dhe drejtuesja e klinikës për trajtimin e varësive, Addiction Care Clinic, Dr. Sonila Bitri Tivari, shpjegon se aflatoksinat janë toksina që prodhohen nga disa lloje myqesh, ndër të cilët më i njohuri është aspergillus.
Ky myk zhvillohet kryesisht në ushqime që ruhen në kushte jo të mira higjienike dhe me lagështi të lartë.
View this post on Instagram
Sipas saj, aflatoksina mund të gjendet në produkte që konsumohen çdo ditë, si qumështi, drithërat, orizi dhe ushqime të tjera të ruajtura për periudha të gjata në ambiente të papërshtatshme.
Ekspozimi ndaj kësaj substance mund të shkaktojë probleme serioze shëndetësore. Dr. Bitri shpjegon se efektet variojnë nga forma akute deri tek pasojat afatgjata.
Në rastet e ekspozimit të menjëhershëm, simptomat mund të jenë të ngjashme me helmimin ushqimor, duke përfshirë të përziera, të vjella dhe shqetësime të forta gastrointestinale.
Ndërkohë, ekspozimi i zgjatur dhe i përsëritur ndaj aflatoksinës konsiderohet shumë më i rrezikshëm. Në këto raste, toksina mund të shkaktojë dëmtime serioze të mëlçisë dhe, në situata kronike, të rrisë ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e kancerit të mëlçisë.
Për sa i përket diagnostikimit, mjekja toksikologe sqaron se aflatoksina mund të identifikohet duke matur nivelin e saj në ushqimet e dyshuara si të kontaminuara, por edhe përmes analizave biologjike, konkretisht në urinën e individit që dyshohet se është ekspozuar ndaj kësaj substance.
Sa i përket parandalimit, Dr. Bitri thekson se ulja e riskut nis nga mënyra e ruajtjes së ushqimeve. Ato duhet të mbahen në kushte sa më optimale, me nivel të ulët lagështie dhe larg ambienteve që favorizojnë zhvillimin e mykut.
Një rol të rëndësishëm luan edhe përpunimi termik i ushqimit. Sipas saj, studimet tregojnë se zierja e ushqimeve në temperatura deri në 100 gradë ndihmon në eliminimin e toksinave, duke ulur ndjeshëm rrezikun për shëndetin.
PYETJE-PËRGJIGJE:
Pyetje: Çfarë është aflatoksina që po flitet shumë këto ditë?
Dr. Sonila Bitri: Aflatoksinat janë toksina të prodhuara nga disa myqe, më i rëndësishmi prej të cilëve është aspergillus. Ky myk ndodhet shumë shpesh në produktet ushqimore që ne konsumojmë çdo ditë, si qumështi, drithërat, orizi apo ushqime të tjera që ruhen në kushte jo shumë të shëndetshme.
Pyetje: A jep probleme shëndetësore?
Dr. Sonila Bitri: Në fakt jep goxha probleme shëndetësore. Megjithëse po flitet shumë së fundmi për aflatoksinën, ajo është një substancë që ka qenë vazhdimisht prezente në ushqimet që përmenda më sipër. Efektet variojnë nga ato akute, si të përziera, të vjellura etj., të cilat pacienti mund t’i përjetojë njësoj si helmimi ushqimor, deri në probleme kronike, siç janë dëmtimet serioze të mëlçisë e deri në kancer të mëlçisë, në rastet kur kemi ekspozime kronike ndaj aflatoksinës.
Pyetje: Si diagnostikohet aflatoksina?
Dr. Sonila Bitri: Ne mund ta përcaktojmë duke matur nivelin e saj në ushqime që mendojmë se janë të intoksikuara, apo edhe në urinën e individit që është intoksikuar nga kjo substancë.
Pyetje: Si mund ta ulim riskun ndaj ekspozimit ndaj aflatoksinës?
Dr. Sonila Bitri: Patjetër. Kjo fillon nga ruajtja e ushqimeve në kushte sa më optimale, me një përqindje të ulët lagështire. Më e rëndësishmja është zierja. Studimet tregojnë se nëse ushqimet zihen deri në 100 gradë, toksinat eliminohen.
REFERENCA:
https://link.springer.com/article/10.1007/s44187-025-00680-4
https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/substances/aflatoxins
/skyweb.al
