Sipas INSTAT, në vitin 2024, importet e duhanit arritën në rreth 11.8 miliardë lekë, ndërsa në vitin 2025 kjo vlerë u rrit në mbi 13 miliardë lekë. Krahasuar me vitin 2005, kur importet ishin vetëm 4.8 miliardë lekë, vlera e importeve është pothuajse trefishuar brenda dy dekadash. Rritja është bërë veçanërisht e fortë pas vitit 2020, duke treguar një përshpejtim të qartë të kostos së produkteve të importuara të duhanit.
Ndryshe nga vlera, importet e shprehura në peshë nuk tregojnë një rritje të jashtëzakonshme. Në vitin 2024 u importuan rreth 3,470 tonë duhan, ndërsa në vitin 2025 pesha neto arriti në 3,740 tonë. Këto nivele janë të krahasueshme me vitet e mëparshme dhe nuk përbëjnë rekord historik. Në disa vite më herët, si 2008 apo 2010, importet në kilogramë kanë qenë madje më të larta. Kjo tregon qartë se rritja e importeve në vlerë nuk vjen nga shtimi i sasisë.
Treguesi që shpjegon këtë diferencë është çmimi mesatar për kilogram. Në vitin 2024, çmimi i importit arriti në rreth 3,404 lekë për kilogram, ndërsa në vitin 2025 u rrit më tej në afro 3,497 lekë për kilogram, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë. Për krahasim, në vitin 2005 çmimi ishte vetëm rreth 1,200 lekë për kilogram, ndërsa në vitin 2015 rreth 2,356 lekë. Brenda 20 vitesh, çmimi mesatar i importit për kilogram është pothuajse trefishuar.
Nga këndvështrimi ekonomik, kjo rritje shpjegohet nga disa faktorë të kombinuar. Së pari, rritja graduale e akcizës dhe e barrës fiskale mbi produktet e duhanit ka ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e çmimit të importit. Së dyti, struktura e importeve është zhvendosur drejt produkteve me vlerë më të lartë, përfshirë marka premium dhe zëvendësues të përpunuar të duhanit, të cilët kanë kosto më të lartë prodhimi dhe tregtimi. Së treti, inflacioni i importuar dhe rritja e kostove ndërkombëtare të transportit pas vitit 2020 kanë ushtruar presion shtesë mbi çmimet.
Një faktor tjetër i rëndësishëm është elasticiteti i ulët i kërkesës për duhanin. Edhe pse konsumatorët mund të reduktojnë sasinë e konsumuar, ata priren të pranojnë çmime më të larta, çka e mban vlerën totale të tregut në rritje. Kjo shpjegon pse importet në kilogramë mbeten relativisht të qëndrueshme, ndërsa vlera e tyre rritet ndjeshëm. /tvscan.al
