Bota po afrohet drejt një krize energjetike që mund të rezultojë ndër më të mëdhatë e epokës moderne. Ky është paralajmërimi i fortë i dhënë nga Fondi Monetar Ndërkombëtar në raportin më të fundit për ekonominë globale, i publikuar në Uashington gjatë takimeve pranverore me Bankën Botërore.
FMN ka ulur parashikimin për rritjen ekonomike globale në vitin 2026, duke e vendosur në 3.1%. Megjithatë, dinamika reale po zhvillohet më shpejt sesa tregojnë këto projeksione. Kryeekonomisti Pierre-Olivier Gourinchas ka theksuar hapur brishtësinë e situatës aktuale.
Edhe pse skenari bazë parashikon një rënie të lehtë nga 3.3% në 3.1%, ai mbetet shumë i pasigurt. Në fakt, ky është një vlerësim i bërë para përshkallëzimeve të fundit gjeopolitike, të cilat mund ta bëjnë atë shpejt të pavlefshëm. Sipas Gourinchas, ekonomia globale tashmë po lëviz drejt një skenari më negativ, ku rritja mund të bjerë në 2%, ndërsa inflacioni, i shtyrë nga rritja e çmimeve të energjisë, mund të arrijë në 6%.
Për Italinë, perspektiva është e dobët: pritet një rritje prej vetëm 0.5% për vitet 2026 dhe 2027, duke e vendosur ndër ekonomitë më të dobëta në Europë, së bashku me Gjermaninë (+0.8%) dhe një Britani në vështirësi.
E gjithë Eurozona ndodhet nën presion, me një rritje mesatare prej 0.7%. Europa konsiderohet si një nga zonat më të prekura nga kriza, për shkak të varësisë nga energjia dhe dobësisë së konsumit të brendshëm.
Megjithëse rreziku i recesionit është real, nga Uashingtoni nuk ka hapësirë për politika më lehtësuese fiskale. FMN kërkon që qeveritë europiane, veçanërisht Italia të ruajnë disiplinën buxhetore dhe të mos devijojnë nga objektivat fiskale.
Sipas Gourinchas, prioritet mbetet konsolidimi i financave publike deri në vitin 2031. Kjo nënkupton rindërtimin e rezervave buxhetore edhe në kushte presioni nga kriza energjetike. Mbështetja për familjet dhe bizneset duhet të jetë e kufizuar, e targetuar dhe e përkohshme, pa rritur borxhin publik.
Nga ana tjetër, Sekretari i Thesarit amerikan, Scott Bessent, ka kritikuar FMN-në për alarmizëm të tepruar. Megjithatë, reagimi i tregjeve duket se i jep më shumë peshë paralajmërimeve të Fondit.
Me Ngushtica e Hormuzit nën tension dhe me pritshmëri për rritje të çmimeve të lëndëve të para deri në 19%, ideja e një “uljeje të butë” të ekonomisë globale duket gjithnjë e më e largët.
Për Europën, sfida tashmë nuk është vetëm rritja ekonomike, por edhe ruajtja e stabilitetit social në një periudhë kur politikat e forta fiskale konsiderohen të domosdoshme, ndërsa energjia po bëhet gjithnjë e më shumë një mall i kushtueshëm.
