Kompanitë më të mëdha importuese të karburanteve kanë paralajmëruar qeverinë se do t’i drejtohen gjykatës për të kërkuar dëmshpërblim për humbjet e shkaktuara nga metodologjia e përdorur nga Bordi i Transparencës për përcaktimin e çmimeve të naftës.
Sipas një shkrese drejtuar Kryeministrisë, Ministrisë së Financave dhe Ministrisë së Ekonomisë, importuesit pretendojnë se çmimet e vendosura nga Bordi janë llogaritur nën koston reale të tregut, duke u shkaktuar humbje të vazhdueshme financiare. Burime nga sektori bëjnë të ditur se dëmi i përllogaritur deri tani i afrohet vlerës së 7 milionë eurove, raporton Monitor.al
Qeveria riaktivizoi Bordin e Transparencës më 26 mars 2026, duke rikthyer formulën e përdorur gjatë krizës së energjisë dhe karburanteve të vitit 2022. Që prej asaj date deri më 28 maj, Bordi ka ndërhyrë rreth 30 herë në treg për përcaktimin e çmimeve të shitjes së karburanteve.
Sipas operatorëve, problemi kryesor lidhet me metodologjinë e përllogaritjes së kostove. Ata pretendojnë se Bordi vazhdon të përdorë referencën “Platts FOB” për llogaritjen e çmimit të naftës, ndërkohë që tregtia ndërkombëtare prej vitit 2024 zhvillohet kryesisht mbi bazën e kontratave “Platts CIF”, të cilat përfshijnë edhe kostot e transportit dhe sigurimit.
Sipas tyre, diferenca mes dy metodave arrin deri në 45-50 dollarë për ton dhe nuk reflektohet në çmimin final të miratuar nga Bordi.
Importuesit ngrenë gjithashtu shqetësimin se ndërsa çmimi i shitjes llogaritet sipas referencës FOB, doganat përllogarisin TVSH-në mbi bazën e çmimit CIF. Kjo, sipas tyre, ka krijuar një kosto shtesë prej rreth 4.7 lekësh për litër, e cila nuk merret parasysh në formulën e Bordit.
Një tjetër pikë e kundërshtuar është marzhi i operimit. Sipas formulës aktuale, marzhi bruto për importuesit llogaritet në 3 lekë për litër, ndërsa kompanitë pretendojnë se kostot reale arrijnë në të paktën 4 lekë për litër. Edhe për tregtinë me pakicë, operatorët thonë se marzhi i njohur nga Bordi është 12 lekë për litër, ndërkohë që kostot reale arrijnë në rreth 15 lekë.
Përfaqësuesit e sektorit argumentojnë se gjatë katër viteve të fundit janë rritur ndjeshëm pagat, sigurimet shoqërore, qiratë dhe kostot e tjera operative, por këto ndryshime nuk janë reflektuar në formulën e përdorur për përcaktimin e çmimeve.
Sipas llogaritjeve të tyre, vetëm nga mosnjohja e marzheve reale dhe diferencës në TVSH krijohet një kosto prej rreth 8.7 lekësh për litër, e cila nuk përfshihet në çmimin final të karburanteve.
Importuesit argumentojnë se kjo situatë po i detyron operatorët të shesin nën kosto dhe se një pjesë e kompanive më të vogla ndodhen pranë falimentimit.
Në shkresën drejtuar institucioneve, kompanitë kërkojnë rishikimin e menjëhershëm të metodologjisë së Bordit dhe paralajmërojnë se nëse brenda 10 ditëve nuk merren masa për korrigjimin e situatës, do t’i drejtohen gjykatës për të kërkuar dëmshpërblimin e plotë të dëmeve që pretendojnë se u janë shkaktuar nga llogaritja e çmimeve nën kosto.
Operatorët e konsiderojnë ndërhyrjen e Bordit si një kufizim të rëndësishëm të lirisë ekonomike, duke argumentuar se përmes akteve normative jo vetëm përcaktohen çmimet e shitjes së karburanteve, por ndërhyhet edhe në elementë thelbësorë të marrëdhënieve tregtare dhe kontraktore mes palëve.
