Bashkimi Europian po përgatit rregulla të reja që do t’i japin Brukselit më shumë pushtet mbi furnizimin me mikroçipe në rast krize.
Sipas Financial Times, Komisioni Europian synon të ndërhyjë drejtpërdrejt kur mungesa e mikroçipeve rrezikon sektorë të rëndësishëm, si mbrojtja, spitalet, infrastruktura digjitale, industria e makinave dhe prodhimi i pajisjeve të tjera kritike.
Mikroçipet janë pjesë thelbësore e ekonomisë moderne. Ato përdoren në makina, telefona, pajisje mjekësore, armë, serverë, qendra të dhënash dhe sisteme të inteligjencës artificiale. Për këtë arsye, mungesa e tyre mund të bllokojë industri të tëra.
Plani i ri parashikon që, në rast krize, Komisioni Europian të mund të detyrojë prodhuesit e mikroçipeve të trajtojnë me përparësi porositë më të rëndësishme. Kjo do të thotë se kompanitë mund të urdhërohen të furnizojnë më parë sektorët kritikë, edhe nëse kanë kontrata të tjera tregtare.
Brukseli kërkon gjithashtu të organizojë blerje të përbashkëta për shtetet anëtare. Në vend që çdo vend i BE-së të negociojë më vete me furnitorët, Komisioni Europian do të mund të veprojë si blerës i përbashkët. Kjo do t’i jepte BE-së më shumë fuqi negociuese dhe do të shmangte garën mes shteteve europiane për të njëjtat furnizime të kufizuara.
Një model i ngjashëm u përdor gjatë pandemisë, kur Bashkimi Europian bleu vaksina në emër të vendeve anëtare.
Drafti parashikon edhe gjoba deri në 300 mijë euro për kompanitë që refuzojnë të japin informacion mbi kapacitetet e tyre prodhuese apo mbi zinxhirët e furnizimit në rast krize.
Këto masa vijnë për shkak të varësisë së madhe të Europës nga furnitorët e huaj. BE prodhon aktualisht më pak se 10 për qind të gjysmëpërçuesve në nivel global dhe mbetet shumë e varur nga Shtetet e Bashkuara dhe Azia për mikroçipet më të avancuara.
Shqetësimi është rritur edhe për shkak të tensioneve mes Kinës dhe SHBA-së, si edhe për shkak të varësisë nga Tajvani, ku prodhohet një pjesë shumë e rëndësishme e çipeve më të sofistikuara në botë.
Rasti i Nexperia e bëri edhe më të qartë këtë rrezik. Vitin e kaluar, qeveria holandeze mori kontrollin e kompanisë nga pronari i saj kinez, pasi kishte shqetësime se prodhimi dhe asetet mund të zhvendoseshin jashtë Europës. Më pas, furnizimet nga operacionet kineze të kompanisë u ngadalësuan, duke ndikuar edhe te prodhuesit europianë të makinave.
Përmes Aktit për Çipet, Bashkimi Europian synon të ulë varësinë nga teknologjia e huaj dhe të forcojë prodhimin europian në fusha strategjike, si mikroçipet, cloud computing dhe inteligjenca artificiale.
Drafti pritet të publikohet javën e ardhshme dhe mund të ndryshojë para miratimit përfundimtar. Synimi kryesor është që Europa të mos gjendet më e papërgatitur në rast se një krizë ndërkombëtare ndërpret furnizimin me mikroçipe. /skyweb.al
