Një analizë e thelle tregon se njëmbëdhjetë lloje kanceri po bëhen më të zakonshme te të rinjtë në Angli. Një shpjegim i plotë përse nivelet e kancerit po rriten ende nuk është gjetur, shkruan BBC.
Megjithatë, studimi tregon se një prirje disa dekadëshe e rritjes së mbipeshës ka gjasa të luajë një rol, edhe pse nuk është i gjithë shpjegimi.
Shkencëtarët në Institutin e Kërkimeve për Kancerin dhe Imperial College London theksuan se kanceri te të rinjtë mbetet i rrallë dhe se të gjithë mund të ulin rrezikun duke jetuar një stil jete të shëndetshëm.
Pse kanceri është rritur te njerëzit në fund të adoleshencës, në të 20-at, 30-at dhe 40-at e tyre ka qenë një enigmë për shkencëtarët prej vitesh.
Bradley Coombes, nga Portsmouth, ishte vetëm 23 vjeç kur vdiq nga kanceri i zorrës së trashë. Nëna e tij, Caroline Mousdale, tha se pavarësisht se kishte shumë simptoma “alarmuese”, djali i saj shpesh u shpërfill si shumë i ri për ta pasur këtë sëmundje.
Ajo tha se ai ishte “një i ri shumë i shëndetshëm dhe në formë”, gati për të nënshkruar një kontratë futbolli gjysmë-profesional dhe po e shijonte jetën. Nuk kishte asgjë të dukshme që ta vinte në rrezik, sipas saj.
Por pas vitit të parë në universitet, ai po humbte shumë peshë dhe kishte dhimbje barku. Më pas erdhën diarreja dhe gjaku në jashtëqitje. U deshën 18 muaj me simptoma për të marrë diagnozën. Kur bëri një kolonoskopi, tumori ishte aq i madh sa bllokonte kamerën.
Operacioni dhe kimioterapia nuk arritën ta ndalonin tumorin dhe Bradley vdiq me qenin e tij Buster pranë.
“E ndjeja se, si çdo prind, ai do të kishte realizuar ëndrrat e tij në futboll dhe do të kishte një jetë fantastike, por kjo iu mor, sepse kanceri i hershëm i zorrës nuk u identifikua në kohë,” tha Caroline.
Është e rrallë të dihet pse një person zhvillon kancer. Por një ekip shkencëtarësh analizoi trendet kombëtare të kancerit dhe stilit të jetesës për të gjetur modele.
Ata zbuluan se përveç kancerit të zorrës së trashë, po rriten edhe kanceret e tiroides, mieloma e shumëfishtë, mëlçisë, veshkave, fshikëzës së tëmthit, pankreasit, rreshtimit të mitrës (endometrit), gojës, gjirit dhe vezoreve.
Kanceri i zorrës dhe ai i gjirit janë më të zakonshmit te të rinjtë, me rreth 11,500 raste në vit së bashku, ndërsa kanceri i pankreasit dhe i fshikëzës së tëmthit janë shumë më të rrallë.
Vetëm kanceri i zorrës dhe ai i vezoreve po rriten ekskluzivisht te të rinjtë, ndërsa nëntë të tjerët po rriten edhe te grupmoshat më të vjetra.
Studimi analizoi edhe sjellje të njohura që rrisin rrezikun e kancerit.
Ai tregoi se pirja e duhanit, konsumimi i alkoolit, aktiviteti fizik, konsumimi i mishit të kuq dhe të përpunuar, si dhe dietat me pak fibra janë përmirësuar ose kanë mbetur të qëndrueshme.
Këto faktorë kanë rol në kancer, por nuk shpjegojnë rritjen. Raporti thekson se i vetmi faktor që përputhet me rritjen është shtimi i mbipeshës dhe obezitetit, që ka ardhur në rritje që nga vitet 1990.
Studiuesit thonë se është e rëndësishme të parandalohet çdo kancer, jo vetëm rastet shtesë. Vlerësohet se rreth 40% e kancereve në botë mund të parandalohen përmes stilit të jetesës, si shmangia e duhanit.
Indi dhjamor i tepërt mendohet se ndryshon hormonet në trup, si insulina, duke ndikuar në rrezikun e kancerit.
Megjithatë, kjo nuk është një përgjigje e plotë.
Për shembull, për kancerin e zorrës, studiuesit vlerësojnë se nga çdo 100 raste shtesë, 20 mund të lidhen me mbipeshën, ndërsa 80 mbeten të pashpjeguara.
“Është shqetësuese të dëgjosh që kanceri po rritet te të rinjtë,” tha Prof. Montserrat García Closas nga Instituti i Kërkimeve për Kancerin.
“Megjithatë, ka gjëra që mund të bëhen për të ulur rrezikun, si aktiviteti fizik dhe mbajtja e një peshe të shëndetshme.”
Studiuesit theksuan gjithashtu se, megjithëse kanceri te të rinjtë po rritet, ai mbetet shumë më i zakonshëm te moshat më të vjetra.
Rreth 1 në 1,000 të rinj (në të 20-at, 30-at dhe 40-at) diagnostikohen me kancer çdo vit, krahasuar me rreth 1 në 100 te moshat mbi 50 vjeç.
Kërkimi për faktorë të tjerë rreziku vazhdon. Prof. Marc Gunter nga Imperial College London tha se po diskutohet për ushqimet ultra të përpunuara, kimikatet e përhershme (PFAS) dhe përdorimin e antibiotikëve, por “ka shumë gjëra që nuk i dimë”.
Janë sugjeruar gjithashtu pijet me sheqer, inflamacioni, ndotja e ajrit, bakteret e zorrëve dhe herbicidet. Po hetohet edhe nëse përmirësimi i diagnostikimit po çon në zbulimin më të hershëm të kancerit.
