Ella nuk e mban mend se kur filloi për herë të parë të kërciste dhëmbët gjatë natës, por e kujton shumë mirë dhimbjen e padurueshme të nofullës, dhimbjet e kokës dhe faktin që i thanë se dhëmballët e saj po konsumoheshin, shkruan BBC.
“Kam pasur shumë dhimbje,” thotë Ella. “Forma e fytyrës sime po ndryshonte dhe dhëmbët e mi rrezikonin të thyheshin – e dija se duhej të bëja diçka.”
31-vjeçarja vuan nga bruksizmi, një gjendje që mund të shkaktojë kërcitje të shpeshtë dhe shpesh shumë të fortë të dhëmbëve, por thotë se trajtimi që ka marrë së fundmi “pa asnjë dyshim” ia ka ndryshuar jetën.
Bruksizmi prek miliona njerëz si Ella në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar. Disa studime sugjerojnë se gati një në katër persona e përjetojnë këtë gjendje, megjithëse shumë njerëz mund të mos e kuptojnë se e kanë derisa të shfaqen simptomat.
Sipas Shoqatës Britanike të Dentistëve, ka disa dëshmi anekdotike se bruksizmi po bëhet më i zakonshëm, por nuk ka shifra specifike. Megjithatë, disa dentistë i kanë thënë BBC-së se janë të shqetësuar për rritjen e numrit të të rinjve që po shohin me probleme dentare të shkaktuara nga kërcitja e pandërprerë e dhëmbëve.
“Patjetër që po rritet,” thotë Dr Aditi Desai, presidente e Shoqatës Britanike të Mjekësisë Dentare të Gjumit (BSDSM). “Dhe nuk është çudi, duke pasur parasysh se sa stresuese mund të jetë jeta në ditët e sotme.”
Studimet sugjerojnë se shumë prej nesh i kërcasin dhëmbët për shkak të stresit – por pse nofullat tona mbajnë barrën e jetës së përditshme? Çfarë mund të bëjmë për këtë? Dhe a mund të jetë në të vërtetë diçka e dobishme në disa raste?
Bruksizmi është një term i përgjithshëm që përfshin katër lloje të ndryshme lëvizjesh të nofullës – shtrëngimin e dhëmbëve, kërcitjen, tendosjen dhe shtyrjen e nofullës.
Disa njerëz i kërcasin dhëmbët gjatë natës, ndërsa të tjerë gjatë ditës. Disa mezi e vërejnë se po e bëjnë këtë, ndërsa të tjerë mund të konsumojnë edhe mbrojtëset e dhëmbëve dhe të zgjojnë edhe partnerët që flenë shumë rëndë.
Si mund ta kuptoni nëse e bëni këtë?
Ja disa nga shenjat që duhet të vëzhgoni:
- Dhëmbë të konsumuar, të çarë, të copëtuar ose të rrafshuar
- Dhimbje koke ose dhimbje të fytyrës në mëngjes
- Ngurtësi të nofullës
- Gjumë të shqetësuar dhe lodhje gjatë ditës
- Rritje të ndjeshmërisë së dhëmbëve
- Dhimbje veshi ose dhimbje pranë tëmthave, pa pasur infeksion
Kërcitja e dhëmbëve përmendet gjithashtu më shpesh gjatë seancave të terapisë, sipas Shoqatës Britanike për Këshillimin dhe Psikoterapinë, e cila thotë se njerëzit sot janë më të ndërgjegjshëm për mënyrën se si shëndeti i tyre mendor ndikon në trup.
Psikoterapisti Rahi Popat thotë se gjithnjë e më shumë klientë të tij – veçanërisht të rinjtë – tregojnë se ata vetë ose dikush tjetër ka vënë re se kërcasin dhëmbët. “Shpesh ata mund ta lidhin këtë me një periudhë shumë stresuese në jetën e tyre dhe kuptojnë se pikërisht atëherë kërcitja e dhëmbëve është shtuar ose edhe ka filluar.”
Trauma dhe stresi mund t’ju vendosin në gjendjen “lufto ose ik”, ku rritet ritmi i zemrës, çlirohet adrenalina dhe muskujt tensionohen, duke përgatitur trupin për një kërcënim të jashtëm, shpjegon ai.
Dhe për shkak se nofulla dhe sistemi nervor janë të lidhur ngushtë përmes nervave kryesorë kranialë, muskujt tanë aktivizohen dhe ne shtrëngojmë ose kërcasim dhëmbët.
“Nëse e bëjmë këtë gjatë natës, është një mënyrë e trupit për të çliruar një pjesë të stresit dhe tensionit që mund të kemi përjetuar gjatë ditës,” shpjegon Popat.
Për Ellën, kërcitja e dhëmbëve gjatë gjumit u bë një mënyrë për të çliruar tensionin që ishte grumbulluar gjatë kohës që ishte zgjuar.
“E di që ka të bëjë me nivelet e stresit tim,” thotë Ella. “Kam ankth të lartë funksional – nuk do ta mendoje këtë nëse do të më takoje.
“Jam gjithmonë e zënë dhe dal shumë, për ta fshehur.”
Në të 20-at, ajo thotë se thjesht “e duronte” dhimbjen. Por disa vite më vonë, kur dentisti i tha se dhëmbët e saj ishin në rrezik, Ella vendosi të kërkonte trajtim.
Edhe pse nuk ofrohet zakonisht në sistemin shëndetësor publik britanik (NHS), Ella vendosi të paguante dentistin e saj për t’i injektuar Botox në muskujt maseter – muskujt që kontrollojnë nofullën.
Procedura i relaksoi muskujt dhe reduktoi tensionin në fytyrën e saj dhe efekti duhet të zgjasë 3 deri në 4 muaj.
“Gjatë muajve të fundit kam qenë në gjendje të fle siç duhet,” thotë ajo. “Kam shumë më tepër energji në mëngjes, dhimbja është zvogëluar dhe fytyra ime nuk është më aq katrore.”
Dr Simon Cove, një dentist që trajton pacientë si në klinika private ashtu edhe në NHS, thotë se ndikimi fizik i kërcitjes së dhëmbëve mund të jetë shumë i madh.
Ai përdor një skaner 3D për të vlerësuar dhëmbët e pacientëve dhe mund të shohë konsumimin e tyre me kalimin e kohës.
“Shpesh njerëzit as nuk janë të vetëdijshëm se po e bëjnë këtë, por më pas ne shohim dëmin,” thotë ai. “Nëse dhëmbët janë konsumuar në një masë kaq të madhe, trajtimi mund të jetë jashtëzakonisht kompleks dhe mund të kushtojë mijëra paund.”
Megjithatë, ai thotë se raste të tilla janë relativisht të rralla dhe mund të duhen vite që të zhvillohen.
Ndërsa simptomat mund të trajtohen – për shembull, duke përdorur një mbrojtëse për dhëmbët – është po aq e rëndësishme të zbulohet shkaku i kërcitjes së dhëmbëve, thotë specialistja e gjumit dentar, Dr Aditi Desai.
“Shumë shpesh,” thotë ajo, “dentistët japin mbrojtëse për dhëmbët pa kontrolluar pse po ndodh kjo.”
Ajo thotë se është thelbësore të merren parasysh edhe probleme serioze që mund të fshihen pas saj, si apnea obstruktive e gjumit (OSA).
OSA shkaktohet nga bllokimi i rrugëve të frymëmarrjes, ndaj një pacient mund të kërcasë dhëmbët në përpjekje për të zhvendosur pengesën dhe për të qenë në gjendje të marrë frymë përsëri.
Dentisti Riaz Yar, specialist në protetikën dentare, trajton pacientë që vuajnë nga pasojat e bruksizmit të rëndë – dhëmbë të konsumuar, të çarë ose të frakturuar, si dhe punime dentare që vazhdimisht dështojnë.
Shumë prej tyre paraqiten gjithashtu me dhimbje kronike të nofullës ose fytyrës dhe raportojnë gjumë të dobët. Të gjitha këto probleme, thotë ai, duhet të vlerësohen më vete dhe jo thjesht t’i atribuohen kërcitjes së dhëmbëve.
