Entuziazmi i investitorëve për inteligjencën artificiale po përballet me një goditje të fortë në Kinë, ku kompanitë e teknologjisë kanë humbur qindra miliarda dollarë nga vlera e tyre në bursë gjatë muajve të fundit.
Sipas Reuters, indeksi STAR50, që përfshin kompani të rëndësishme kineze të teknologjisë dhe prodhimit të çipave, ka rënë me 40% në më pak se katër muaj, duke fshirë rreth 480 miliardë dollarë nga kapitalizimi i tregut.
Rënia ka ndërprerë një periudhë dyvjeçare rritjeje, gjatë së cilës investitorët kishin orientuar shuma të mëdha drejt kompanive që zhvillojnë inteligjencën artificiale.
Goditja ka qenë veçanërisht e fortë për disa prej kompanive që kishin regjistruar rritjet më të mëdha të aksioneve.
Prodhuesi kinez i robotëve Unitree ka humbur rreth gjysmën e vlerës që nga listimi në bursë në gusht, ndërsa prodhuesi i çipave CXMT ka pësuar një rënie prej më shumë se 25% vetëm gjatë muajit të fundit.
Edhe kompanitë MetaX dhe Moore Threads kanë regjistruar humbje të konsiderueshme, me aksionet që kanë rënë rreth 50% nga nivelet e korrikut.
Sipas analizave të tregut, një nga shkaqet kryesore lidhet me vlerësimet shumë të larta që kishin arritur kompanitë e inteligjencës artificiale, pavarësisht pasigurisë për fitimet që mund të gjenerojnë në të ardhmen.
Në kulmin e bumit, aksionet e kompanive të indeksit STAR50 tregtoheshin me një raport çmim ndaj fitimit prej pothuajse 250 herësh, ndërsa aktualisht ky tregues ka zbritur në rreth 100 herë.
Për krahasim, kompanitë e indeksit amerikan Nasdaq 100 tregtohen me një raport prej rreth 30 herësh.
Rënia ka prekur edhe kompanitë kineze që zhvillojnë drejtpërdrejt modele të inteligjencës artificiale.
Aksionet e MiniMax kanë humbur rreth gjysmën e vlerës kundrejt çmimit të ofertës fillestare publike, ndërsa Z.ai ka përjetuar luhatje të jashtëzakonshme, me një rritje prej mbi 1,700% të ndjekur nga një rënie prej 63% në më pak se një muaj.
Ndërkohë, korrigjimi është përhapur në sektorin më të gjerë teknologjik. Indeksi Hang Seng Tech ka humbur 30% që nga fillimi i vitit, ndërsa MSCI China ka regjistruar një rënie të ngjashme gjatë vitit 2026.
Një tjetër problem lidhet me modelin e biznesit të kompanive kineze, të cilat shpesh ofrojnë modele të inteligjencës artificiale falas, duke krijuar konkurrencë të fortë në çmime dhe duke kufizuar mundësitë për të gjeneruar të ardhura.
Kjo ka shtuar pikëpyetjet nëse fitimet e ardhshme do të jenë të mjaftueshme për të justifikuar investimet miliardëshe që kërkon zhvillimi i teknologjisë.
Situata paraqitet ndryshe në Shtetet e Bashkuara, ku interesi i investitorëve për inteligjencën artificiale mbetet i lartë, megjithëse edhe atje po shtohen shqetësimet për kostot dhe kthimin nga investimet.
Sipas një analize të Financial Times, zhvillimet në Kinë mund të shërbejnë si paralajmërim për tregjet globale, ku vlerësimet e kompanive të inteligjencës artificiale janë rritur më shpejt sesa aftësia e tyre për të prodhuar fitime.
Për investitorët, dilema kryesore mbetet nëse industria po kalon një korrigjim të përkohshëm apo nëse rënia në Kinë është sinjali i parë i një flluske më të gjerë financiare të lidhur me inteligjencën artificiale.
