Rrjeti SafeJournalists ka deklaruar se po ndjek me vëmendje një vendim të fundit gjyqësor në Shqipëri, që lidhet me një vendim për sigurim padie për heqjen e përmbajtjes mediatike dhe bllokimin e aksesit publik, përpara se çështja të jetë shqyrtuar dhe vendosur në themel.
Më 24 prill 2026, Gjykata e Shkallës së Parë e Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë dha vendim “për sigurimin e padisë” në një çështje civile për “dëm jopasuror”, të ngritur nga biznesmeni Dionis Teqja kundër dhjetë mediave online dhe portaleve. Sipas vendimit, padia kërkon 500,000 euro nga një prej mediave dhe 20,000 euro nga secila prej nëntë mediave të tjera, me një kërkim total prej rreth 680,000 euro ndaj dhjetë të paditurve media.
Çështja lidhet me raportime mbi një procedurë civile/tregtare ku ishte i përfshirë paditësi. Disa raportime duket se kanë paraqitur një njoftim procedural civil sikur të ishte një njoftim për “shpallje në kërkim”. Në përdorimin publik në Shqipëri, shprehja “shpallur në kërkim” lidhet zakonisht me një status penal, kërkim policor apo veprim të organeve të drejtësisë penale, ndërkohë që zhvillimi gjyqësor në fjalë lidhet me një njoftim procedural civil.
Në arsyetimin e tij, vendimi referon se të paditurit, përmes publikimeve në portale online, rrjete sociale dhe platforma video, kanë përdorur “tituj sensacional dhe të pavërtetë”, duke krijuar përshtypjen se paditësi ishte “shpallur në kërkim” nga autoritetet e drejtësisë. Vendimi gjithashtu i referohet përmbajtjes së kundërshtuar si “artikuj me tituj mashtrues” ose “artikuj mashtrues”.
Rrjeti SafeJournalists thekson se raportimi mbi procedurat gjyqësore duhet të jetë i saktë, i verifikuar dhe i kontekstualizuar qartë, përfshirë në tituj dhe në ripublikime. E drejta për mbrotje të reputacionit është një interes legjitim dhe individët kanë të drejtë të kërkojnë mjete juridike kur besojnë se një raportim ka qenë i pavërtetë, mashtrues ose dëmtues.
Në të njëjtën kohë, çdo kufizim që prek përmbajtjen mediatike duhet të jetë i nevojshëm, proporcional, i përcaktuar ngushtë dhe i arsyetuar me kujdes. Në këtë rast, gjykata urdhëroi të paditurit që “të heqin menjëherë nga portalet, platformat sociale dhe çdo mjedis tjetër digjital ku janë publikuar” artikujt në fjalë, si dhe “të bllokojnë aksesin publik ndaj tyre” deri në përfundimin e gjykimit të çështjes në themel.
Rrjeti SafeJournalists shpreh shqetësim për kontekstin procedural, shtrirjen dhe kohën e kësaj mase. Vendimi është marrë “në dhomë këshillimi, pa praninë e palëve”, përpara se çështja të shqyrtohej në themel. Masa shtrihet në faqe interneti, rrjete sociale dhe çdo mjedis tjetër digjital ku artikujt janë publikuar, pa bërë një dallim të qartë ndërmjet formulimeve fillestare të kundërshtuara, versioneve të korrigjuara, ripublikimeve apo përmbajtjeve të tjera të lidhura, dhe pa një afat të përcaktuar përtej përfundimit të gjykimit në themel.
Vetë vendimi thekson se “kërkesa për sigurimin e padisë nuk përbën një gjykim themeli” dhe mbështetet në një vlerësim paraprak. Megjithatë, përdorimi në këtë fazë i termave si “të pavërtetë”, “mashtrues” dhe “artikuj me tituj mashtrues” për raportimin ngre shqetësim se arsyetimi gjyqësor mund të krijojë përshtypjen e karakterizimit të përmbajtjes së kundërshtuar përpara shqyrtimit të plotë të padisë civile.
Rrjeti SafeJournalists nuk paragjykon saktësinë e raportimeve të kundërshtuara dhe as themelin e padisë civile. Shqetësimi ynë lidhet me precedentin që mund të krijohet kur gjykatat urdhërojnë heqjen dhe bllokimin e përmbajtjes mediatike përpara një vendimi përfundimtar, sidomos kur masa është e gjerë, merret pa dëgjuar mediat e prekura dhe nuk kufizohet qartë në atë që është rreptësisht e nevojshme.
Rrjeti thekson se çdo kufizim i përmbajtjes mediatike duhet të vlerësohet në përputhje me nenin 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe jurisprudencën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut mbi kufizimet paraprake, arkivat online dhe mjetet proporcionale në çështjet që lidhen me reputacionin. Masa më pak kufizuese, përfshirë korrigjimin, sqarimin, të drejtën e përgjigjes ose mjete të tjera të targetuara, duhet të merren në konsideratë kur janë të përshtatshme.
Ky rast gjithashtu forcon rekomandimet afatgjata të Rrjetit për përafrimin e mjeteve civile në mosmarrëveshjet që lidhen me lirinë e shprehjes dhe medias në Shqipëri me standardet evropiane për lirinë e shprehjes dhe mbrojtjen e gazetarisë. Kjo përfshin rishikimin nëse procedura civile ofron garanci të mjaftueshme kundër kufizimeve të ndërmjetme joproporcionale ndaj përmbajtjes mediatike, veçanërisht kur disa media paditen së bashku, kërkohen shuma të larta kompensimi dhe urdhrat për heqjen e përmbajtjes jepen përpara vendimit në themel. Këto garanci duhet të reflektojnë standardet e Këshillit të Evropës për sigurinë e gazetarëve dhe kundër SLAPP-ve, si dhe standardet përkatëse të BE-së në kontekstin e procesit të anëtarësimit të Shqipërisë.
Rrjeti gjithashtu rithekson thirrjen e tij afatgjatë për forcimin e mjeteve jashtëgjyqësore dhe mekanizmave të përgjegjshmërisë profesionale. Procedurat efektive për të drejtën e përgjigjes, praktikat e dukshme të korrigjimit, mekanizmat e pavarur të vetërregullimit, verifikimi i kujdesshëm përpara ripublikimit dhe përgjegjësia editoriale për titujt, kontekstin dhe terminologjinë ligjore janë thelbësore për adresimin e dëmit reputacional pa iu drejtuar kufizimeve tepër të gjera ndaj përmbajtjes mediatike.
Rrjeti SafeJournalists do të vijojë të monitorojë rastin, përfshirë çdo ankimim apo zhvillim të mëtejshëm procedural.
Rrjeti SafeJournalists
Shoqata e Gazetarëve të BH
Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës
Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë
Shoqata e Gazetarëve të Kroacisë
Shoqata e Pavarur e Gazetarëve të Serbisë
Sindikata e Mediave të Malit të Zi
