Këshilli i Ministrave ka miratuar ndryshimet në ligjin “Për Shërbimin Informativ Kombëtar” dhe ia ka kaluar projektligjin Kuvendit të Shqipërisë për shqyrtim dhe miratim. Pjesa më e rëndësishme e këtyre ndryshimeve lidhet me zgjerimin e kompetencave të SHISH-it edhe në fushën e sigurisë ekonomike, duke e futur ekonominë e vendit në zonën e monitorimit informativ të shërbimit sekret.
Në projektligjin e miratuar në mbledhjen e Këshillit të Ministrave të datës 20 maj 2026, përveç ndryshimeve formale të emrit nga “Shërbimi Informativ Kombëtar” në “Shërbimi Informativ i Shtetit”, në nenin 2 shtohen detyra të reja për institucionin.
Sipas formulimit të ri, SHISH do të ketë kompetencë të mbledhë informacion për kërcënimet ndaj sigurisë ekonomike, kërcënimet kibernetike dhe kërcënimet hibride, kur këto kanë ndikim në mjedisin e sigurisë së vendit.
Ky është ndryshimi që i jep shërbimit informativ një fushë më të gjerë veprimi. Deri tani, ligji fokusohej kryesisht te siguria kombëtare, aktiviteti i shërbimeve të huaja, terrorizmi, ekstremizmi dhe kërcënimet ndaj rendit kushtetues. Me ndryshimet e reja, ekonomia përfshihet shprehimisht si një nga fushat ku SHISH mund të mbledhë informacion.
Projektligji nuk e trajton sigurinë ekonomike si çështje të veçuar administrative apo financiare, por si pjesë të mjedisit të sigurisë së vendit. Kjo do të thotë se kërcënimet ekonomike, kur vlerësohen se prekin sigurinë kombëtare, do të jenë objekt i punës së SHISH-it.
Në nenin 2 të projektligjit, pas detyrave që lidhen me terrorizmin, ekstremizmin, krimet kundër mjedisit, armët e dëmtimit në masë dhe stabilitetin e brendshëm e rajonal, shtohet edhe detyra për mbledhjen e informacionit mbi kërcënimet ndaj sigurisë ekonomike.
Formulimi i projektligjit është i gjerë. Ai nuk rendit raste konkrete, por përcakton se SHISH mbledh informacion për kërcënimet ndaj sigurisë ekonomike, kërcënimet kibernetike dhe kërcënimet hibride, me impakt në mjedisin e sigurisë së vendit.
Në të njëjtën linjë, projektligji i jep SHISH-it edhe kompetencë për të mbledhur informacion për kërcënimet ndaj infrastrukturës kritike dhe të rëndësishme të Republikës së Shqipërisë. Kjo pjesë lidhet drejtpërdrejt edhe me ekonominë, pasi infrastruktura kritike përfshin sektorë që kanë ndikim në funksionimin e shtetit dhe të ekonomisë.
Ndryshimet vijnë në një kohë kur ekonomia, teknologjia, infrastruktura dhe siguria kombëtare janë gjithnjë e më të ndërlidhura. Për këtë arsye, projektligji e zgjeron rolin e SHISH-it përtej modelit klasik të shërbimit informativ, duke përfshirë fusha që kanë ndikim të drejtpërdrejtë në stabilitetin ekonomik dhe institucional të vendit.
Përveç zgjerimit të kompetencave, projektligji parashikon edhe të drejtën e SHISH-it për akses në bazat e të dhënave shtetërore. Në fund të nenit 13 shtohet një paragraf i ri, sipas të cilit SHISH-i ka të drejtë për akses në bazat e të dhënave shtetërore.
Ky akses, sipas projektligjit, do të jetë i kufizuar sipas funksionit ligjor dhe do të rregullohet me marrëveshje ndërinstitucionale.
Kjo dispozitë merr rëndësi të veçantë në raport me detyrën e re për sigurinë ekonomike. Nëse ligji miratohet në Kuvend, SHISH jo vetëm do të ketë kompetencë të mbledhë informacion për kërcënimet ekonomike, por edhe të ketë akses të rregulluar në bazat shtetërore të të dhënave, brenda funksionit të tij ligjor.
Projektligji ndryshon edhe emërtimin e institucionit. Titulli i ligjit bëhet “Për Shërbimin Informativ të Shtetit”, ndërsa në të gjithë përmbajtjen e ligjit emërtimi “Shërbimi Informativ Kombëtar” zëvendësohet me “Shërbimi Informativ i Shtetit”. Shkurtimi “SHIK” zëvendësohet me “SHISH”.
Në ligj ndryshohet edhe terminologjia që lidhet me sigurinë. Fjalët “sigurimit kombëtar” zëvendësohen me “sigurisë kombëtare”, ndërsa “sigurimin kombëtar” zëvendësohet me “sigurinë kombëtare”.
Projektligji parashikon gjithashtu ndryshime në trajtimin financiar të drejtuesve të SHISH-it. Drejtori dhe zëvendësdrejtori përfitojnë pagë bazë, shtesë për vjetërsi dhe shtesë për natyrë të veçantë pune. Trajtimi financiar i tyre do të përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave.
Po ashtu, drejtori dhe zëvendësdrejtori trajtohen nga legjislacioni për pensionet shtetërore suplementare të personave që kryejnë funksione kushtetuese dhe të punonjësve të shtetit.
Një tjetër ndryshim lidhet me punonjësit e SHISH-it, të cilët përjashtohen nga detyrimi për deklarimin e të ardhurave të përftuara nga paga, si dhe nga deklarimi dhe kontrolli i pasurive dhe detyrimeve financiare të të zgjedhurve dhe të disa nëpunësve publikë.
Kontrolli vjetor i tyre do të kryhet nga një strukturë e posaçme brenda Shërbimit Informativ të Shtetit, sipas procedurave të përcaktuara me akt të brendshëm të drejtorit të SHISH-it.
