Jeta e përditshme nuk është e lehtë për Salvatore-n. Në moshën 17-vjeçare, ai peshon 170 kilogramë dhe e ka të vështirë të ecë.
Ai nuk arrin të lidhë vetë lidhëset e këpucëve, ndërsa skuteri i tij Vespa mezi e përballon peshën. Brenda një jave, rrotat e tij u prishën shtatë herë.
“Ai ha vazhdimisht,” thotë nëna e tij, Anna.
Salvatore është një nga gjithnjë e më shumë fëmijët dhe adoleshentët italianë që jetojnë me obezitet. Problemi është veçanërisht i theksuar në jug të Italisë: në disa zona të rajonit të Kampanias, më shumë se 40% e fëmijëve 8 dhe 9 vjeç janë mbipeshë. Qyteti Pontiçeli, në periferi të Napolit, ka fituar reputacionin e padëshiruar si një nga “kryeqytetet” botërore të obezitetit tek fëmijët.
Ky është një zhvillim befasues për një vend që për dekada është konsideruar si vendlindja shpirtërore e dietës mesdhetare. Megjithatë, sot fëmijët italianë janë ndër më mbipeshët në Evropë, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Salvatore është në pritje të një ndërhyrjeje kirurgjikale që mund t’i ndryshojë jetën në Spitalin Betania në Pontiçeli, ku doktoresha Sonja Chiappetta prej 15 vitesh trajton pacientë me obezitet të rëndë.
“Deri pak kohë më parë, shumica e pacientëve të mi ishin rreth të pesëdhjetave,” thotë ajo. “Tani shoh të njëjtët pacientë, por kur janë adoleshentë, madje edhe 16-vjeçarë. Ata po bëhen gjithnjë e më të rinj dhe kjo është e frikshme.”
Operacioni që ajo kryen konsiston në heqjen e deri në 90% të stomakut, duke bërë që pacientët të mos jenë më në gjendje të konsumojnë sasi të mëdha ushqimi. Kërkesa për këtë ndërhyrje është rritur ndjeshëm në këtë pjesë të Italisë.
Por Salvatore është informuar se nuk mund ta kryejë ende operacionin. Pesha e tij është aq e madhe, sa ndërhyrja do të ishte shumë e rrezikshme.
Në vend të saj, doktoresha Chiappetta i ka përshkruar injeksione GLP-1 për humbje peshe, të cilat ulin oreksin dhe e ndihmojnë të humbasë mjaftueshëm kilogramë për t’iu nënshtruar më pas operacionit.
Për dekada me radhë, Italia është konsideruar një model i të ushqyerit të shëndetshëm.
Dieta mesdhetare – e pasur me perime, bishtajore, vaj ulliri, drithëra të plota dhe peshk – u bë e famshme pasi fiziologu amerikan Ancel Keys dhe bashkëshortja e tij, biokimistja Margaret Keys, studiuan komunitetet në Italinë e Jugut në vitet 1950 dhe lidhën zakonet e tyre ushqimore me nivele jashtëzakonisht të ulëta të sëmundjeve të zemrës.
Kërkimet e tyre e shndërruan këtë mënyrë rajonale të të ushqyerit në një nga dietat më të njohura në botë dhe në një model të jetesës së shëndetshme.
Por Italia që frymëzoi ato studime nuk ekziston më.
“Dieta tradicionale mesdhetare është humbur,” thotë doktori Valter Longo, drejtor i Institutit të Jetëgjatësisë në Universitetin e Kalifornisë Jugore. “Vetëm 10% e italianëve e ndjekin vërtet atë.”
Ky transformim është i dukshëm kudo: nga raftet e supermarketeve të mbushura me ushqime ultra të përpunuara deri te piceritë që shesin feta picash të mbushura me patate të skuqura, sallamra dhe ushqime të skuqura.
Doktori Roberto Berni Canani, pediatër dhe specialist i obezitetit në Universitetin Federico II të Napolit, i sheh çdo ditë pasojat.
“Kam trajtuar fëmijë vetëm dy ose tre vjeç, të cilët peshojnë tashmë 25 kilogramë,” thotë ai.
Sipas tij, shumica e prindërve nuk e kuptojnë se fëmijët e tyre janë mbipeshë.
“Ata vijnë tek unë për probleme të tjera – kollë, dhimbje barku, diarre. Nuk e kuptojnë se pesha e fëmijës është shkaku i këtyre problemeve.”
Françeska, 10 vjeçe, ka një kollë të vazhdueshme dhe vështirësi në gëlltitje. Mjekët dyshojnë për një gjendje inflamatore të ezofagut.
Ajo peshon 60 kilogramë, por kjo nuk është arsyeja pse prindërit e kanë sjellë për kontroll.
Françeska tregon se në mëngjes ha bukë me Nutella, më pas një ëmbëlsirë me çokollatë si mesvakt, në drekë makarona me thjerrëza dhe zakonisht pulë për darkë.
“Por ajo nuk ha perime,” ndërhyn nëna e saj, Carmen. “Ia vendos përpara, por nuk i prek fare.”
Prindërit e Françeskës këmbëngulin se ajo është aktive. Ajo merret me gjimnastikë artistike dhe kërcime latino dhe nuk lodhet. Ata nuk e kanë konsideruar asnjëherë peshën e saj si problem.
Doktori Berni Canani arrin në një përfundim tjetër.
Problemi, shpjegon ai, nuk është një vakt i vetëm, por modeli i përgjithshëm i të ushqyerit: konsumimi gjatë gjithë ditës i ushqimeve të vogla, por me shumë kalori, pijet me sheqer, mungesa e frutave dhe perimeve, si edhe moskuptimi i ndikimit që këto zakone kanë me kalimin e kohës.
“Kjo është një nënë shumë e mirë. Një baba shumë i mirë. Ata thjesht nuk e kuptojnë rëndësinë e cilësisë së ushqimit dhe të peshës trupore.”
Kur shumë familje mbërrijnë në klinikën e tij, zakonet e pashëndetshme tashmë janë rrënjosur thellë. Ato fillojnë në shtëpi dhe përforcohen edhe në shkollë.
Ndërkohë, në Itali, nxitja e fëmijëve për të qenë më aktivë fizikisht mund të jetë çuditërisht e vështirë.
Shumë shkolla janë të vendosura në pallate historike, të cilat nuk janë projektuar kurrë për të pasur ambiente moderne për edukimin fizik.
Përshtatur nga BBC
/skyweb.al
