Qeveria publikoi dje për konsultim një paketë me tre projektligje që ndryshojnë mënyrën se si do të regjistrohen, kontrollohen dhe administrohen pronat në Shqipëri. Paketa vjen në një periudhë kur Kadastra është përballur me akuza për ndryshime të dyshimta pronësie, ndërsa disa dosje kanë përfunduar në SPAK.
Tre nismat janë projektligji “Për Agjencinë Shtetërore të Pronës”, projektligji “Për pronat e paluajtshme të Shtetit në Republikën e Shqipërisë” dhe projektligji “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 20/2020 ‘Për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë në Republikën e Shqipërisë’”, siç ka raportuar dje skyweb.al, KËTU, KËTU dhe KËTU.
Njëri projektligj krijon Agjencinë Shtetërore të Pronës, e cila do të mbledhë në një strukturë të integruar regjistrimin kadastral, administrimin e pronave shtetërore, legalizimet, kalimin e tokave bujqësore dhe trajtimin e kompensimit të pronave.
Projektligji i dytë përcakton rregulla të reja për inventarizimin, përdorimin dhe disponimin e pronave shtetërore, ndërsa i treti ndërhyn drejtpërdrejt në procedurat e Kadastrës dhe në kontrollin e titujve të pronësisë.
Pikërisht në këtë projektligj parashikohet një kompetencë e re: Kadastra mund të anulojë vetë aktet e paligjshme të pronësisë që ka nxjerrë, pa qenë gjithmonë e nevojshme t’i drejtohet gjykatës.
ASHK mund të veprojë drejtpërdrejt kur paligjshmëria zbulohet brenda afateve administrative dhe prona vazhdon të jetë te personi që e ka përfituar fillimisht. Në këtë rast, akti mund të anulohet ose shfuqizohet, tërësisht apo pjesërisht, dhe ndryshimi pasqyrohet në kartelën e pronës.
Nëse vendimi ankimohet, zbatimi i tij pezullohet, por mbi pasurinë vendoset kufizim për të ndaluar shitjen, dhurimin ose kalimin e saj te një person tjetër.
Kur prona është shitur ose kanë përfunduar afatet administrative, Kadastra nuk mund ta heqë vetë titullin. Ajo përgatit dosjen dhe ia dërgon Avokaturës së Shtetit, ndërsa vendimin përfundimtar e merr gjykata.
Ndryshimet prekin edhe kompensimet e dhëna mbi bazën e legalizimeve të paligjshme. Nëse pagesa nuk është kryer, ajo pezullohet. Nëse kompensimi është dhënë dhe toka duhet t’i kthehet ish-pronarit, ky i fundit duhet të kthejë shumën e përfituar. Deri atëherë, mbi pronën vendoset hipotekë ligjore.
Në relacionin shoqërues, Ministria e Drejtësisë thotë se ndryshimet synojnë forcimin e verifikimit të titujve dhe eliminimin e problemeve të konstatuara gjatë zbatimit të ligjit. Dokumentet nuk përmendin emra apo dosje konkrete, por koha kur paraqitet paketa nuk mund të ndahet nga debatet e muajve të fundit për pronat.
Një pjesë e akuzave publike lidhen me procedura të kryera gjatë periudhës kur Kadastra drejtohej nga Dallëndyshe Bici. Në prill të këtij viti, Bici u paraqit në SPAK dhe u pyet për rreth dy orë. Mediat raportuan se pyetjet lidheshin me çështje pronësie, por SPAK nuk ka bërë publik statusin e saj procedural dhe as përmbajtjen e plotë të dëshmisë.
Debati u rikthye edhe pas konfliktit mes biznesmenëve Luan Muça dhe Vasil Bedinaj. Muça deklaroi se përplasja lidhej me një pronë në Palasë, ndërsa pas ngjarjes u ngritën pikëpyetje për dokumentacionin dhe historikun e pronësisë.
Kadastra ka kërkuar përfshirjen e SPAK-ut për verifikimin e dosjes. Deri tani nuk ka një përfundim zyrtar që të provojë se regjistrat janë ndryshuar në mënyrë të paligjshme, por rasti tregoi edhe një herë se sa lehtë një konflikt dokumentesh mund të kthehet në përplasje mes palëve që pretendojnë të drejta mbi të njëjtën pronë.
Projektligjet nuk thonë se janë hartuar për të korrigjuar rastin e Palasës apo vendime të marra gjatë drejtimit të Bicit. Por për herë të parë krijohet qartë rruga që Kadastra të kthehet te aktet e veta dhe t’i zhbëjë pa gjykatë, kur ato rezultojnë të paligjshme dhe prona nuk është kaluar ende te persona të tretë.
Në këtë kuptim, paketa e re mund të shërbejë për korrigjimin e një pjese të dëmeve të krijuara nga vendime të paligjshme. Megjithatë, për pronat e shitura, të transferuara ose të përfshira në konflikte mes disa pretenduesve, rruga do të vazhdojë të kalojë nga gjykata. /skyweb.al
