Investimet në inteligjencën artificiale kanë marrë përmasa të papara më parë, duke u kthyer në një nga boom-et më të mëdha të historisë moderne.
Vetëm gjatë këtij viti, gjigantët e teknologjisë në SHBA pritet të shpenzojnë gati 400 miliardë dollarë për infrastrukturën e nevojshme që u shërben modeleve të AI.
Dy prej kompanive kryesore, OpenAIdhe Anthropic, po sigurojnë miliarda dollarë çdo disa muaj, ndërsa vlera e tyre e kombinuar i afrohet tashmë gjysmë trilioni dollarësh.
Deri në vitin 2028, shpenzimet globale për qendrat e të dhënave pritet të tejkalojnë 3 trilionë dollarë.
Kjo garë marramendëse për investime ngre pyetje serioze për kohën e “shlyerjes së faturës”.
Edhe nëse teknologjia ia del të përmbushë pritshmëritë, shumë investitorë do të dalin humbës. Dhe nëse ajo dështon, pasoja ekonomike e financiare do të jetë e menjëhershme.
Optimistët flasin për mundësinë e arritjes së Inteligjencës Artificiale të Përgjithshme (AGI), e aftë të kryejë më mirë se njeriu shumicën e detyrave njohëse. Kompania që do të arrijë e para këtë nivel mund të përfitojë të ardhura të paimagjinueshme. Për këtë arsye, firmat po hidhen në një garë të pamëshirshme shpenzimesh, duke rritur në mënyrë dramatike kërkesën për fuqi llogaritëse.
Në këtë panoramë janë përfshirë gjithnjë e më shumë aktorë, nga zhvilluesit e pronave tek gjeneruesit e energjisë elektrike.
Shembulli më i fundit është Oracle, vlera e së cilës u rrit ndjeshëm më 10 shtator, pas parashikimeve ambicioze për biznesin cloud të lidhur me AI, duke e bërë për pak orë themeluesin e saj, Larry Ellison, njeriun më të pasur në botë.
Megjithatë, si çdo boom teknologjik, edhe ky rrezikon të prodhojë humbës masivë.
Në skenarin më të mirë, AGI mund të gjenerojë rritje ekonomike deri në 20% në vit, duke sjellë fitime të mëdha për disa aksionerë, por gjithashtu humbje për shumë të tjerë.
Në skenarë më realistë, teknologjia mund të ecë më ngadalë se parashikimet, të hasë në probleme teknike, mungesë energjie apo rezistencë menaxheriale. Në këtë rast, prurjet e kapitalit mund të pakësohen dhe një pjesë e startup-eve të falimentojnë.
Për dallim nga krizat e mëparshme, si ajo e hekurudhave në Britaninë e shekullit XIX apo e dotcom-it, sistemi financiar sot duket më i përgatitur. Shumica e fondeve po mbulohen nga fitimet e mëdha të vetë gjigantëve të teknologjisë dhe nga kapitali privat i fondeve sovrane.
Megjithatë, rreziqe ekzistojnë: kompanitë e energjisë që po përpiqen të furnizojnë këtë etje për elektricitet mund të mbingarkohen me borxhe.
Ekonomia amerikane është veçanërisht e ekspozuar. Vetëm gjatë vitit të fundit, “boomi” i AI ka kontribuar në rreth 40% të rritjes së PBB-së.
Një ngadalësim i investimeve do të sillte pasoja të drejtpërdrejta në ndërtimin e qendrave të të dhënave dhe punësimin e lidhur me to.
Nëse teknologjia e përmbush premtimin, një kapitull i ri i historisë ekonomike do të hapet.
Por edhe nëse ndodh, mënyra se si po ndodh ky garim investimesh do të mbetet shembull klasik i rrezikut dhe etjes për përfitime të shpejta në epokën e inovacionit. /economist
