Pandemia e COVID-19 ndryshoi rrënjësisht sjelljen e konsumatorëve, duke krijuar një model të ri shpenzimesh të quajtur “ekonomia e hermitëve (ata që jetojnë, dalin, hanë, etj., vetëm”, një realitet në të cilin njerëzit qëndronin në shtëpi dhe investonin në mallra të përdorshme brenda mureve të tyre: kompjuterë, biçikleta ushtrimi dhe pajisje për kopshtari. Por ndërsa bota gradualisht iu kthye normalitetit, edhe modeli i konsumit ka pësuar një tjetër transformim të thellë.
Të dhënat më të fundit nga ekonomitë e zhvilluara tregojnë se “ekonomia e hermitit” tashmë i përket së kaluarës. Shpenzimet për shërbime, që përfshijnë udhëtime, shërbime mjekësore dhe konsum restorantesh – kanë rifituar peshën që kishin përpara pandemisë. Amerika është shembulli më ilustrues: që prej vitit 2023, shpenzimet për kujdesin shëndetësor janë rritur me 10% në terma realë, ndërsa përdorimi i transportit publik është rritur me 21%.
Por përtej rikthimit në jetën aktive, ka ndodhur një tjetër ndryshim domethënës: konsumatorët po shpenzojnë më shumë për eksperienca të nivelit të lartë. Teksa hotelet me çmime të ulta shënojnë rënie të të ardhurave, ato luksoze kanë parë një rritje me 8% nga viti në vit.
Në linjat ajrore amerikane, produktet premium si klasa e biznesit po rriten me 7% në vit, krahasuar me vetëm 1% rritje për produktet e zakonshme.
Këto tendenca nuk kufizohen vetëm në SHBA. Në Europë, kompanitë që lulëzuan gjatë izolimit, si ato të tregtisë online dhe lojërave elektronike, po zëvendësohen nga fituesit e rinj të ekonomisë “jashtë shtëpisë”, si restorantet, palestrat dhe linjat ajrore. Sipas OpenTable, në Gjermani numri i klientëve në restorante në fillim të qershorit ishte mbi 10% më i lartë se një vit më parë.
Por pavarësisht këtij rigjallërimi të aktivitetit publik, pandemia ka lënë një tjetër gjurmë të thellë: konsumatorët po dalin më shumë, por gjithnjë e më shpesh, vetëm.
Kërkimet globale për “udhëtime vetëm” janë rritur ndjeshëm, me Airbnb që raporton një rritje prej 80% të kërkesave për pushime solo këtë pranverë. Në Britani, të dhënat zyrtare tregojnë rritje të përdorimit të makinave personale apo taksive – mënyra që ofrojnë më shumë privatësi – në vend të transportit publik. Në SHBA, mbi një e katërta e të anketuarve pohon se kanë ngrënë të gjitha vaktet vetëm një ditë më parë – një shifër ndjeshëm më e lartë se para pandemisë.
Në vend të “ekonomisë së hermitit” ka lindur “ekonomia e vetmisë”. Konsumatori i ri është aktiv, por individualist; kërkon eksperiencë, por pa ndërveprim; investon në cilësi, por shmang turmën.
Pandemia mund të ketë përfunduar, por ndikimi i saj në shoqëri dhe ekonomi vijon të riformësojë mënyrën se si njerëzit jetojnë, udhëtojnë dhe konsumojnë. /economist
