rreth prejardhjes dhe mundësive të tij shëndetësore. Testimet e kryera me kujdes nga një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh kanë hedhur poshtë thashethemet e hershme se ai mund të kishte origjinë hebreje dhe kanë treguar se diktatori vuante nga një çrregullim gjenetik që ndikon në zhvillimin e organeve seksuale.
Ndërsa titujt sensacionalistë janë fokusuar në çështje si “mikropenisi” apo testikujt e padëshmuar, zbulimet më serioze të studimit janë ato që lidhen me predispozitat gjenetike të Hitlerit. ADN-ja e tij rezulton me vlera shumë të larta, në 1% të popullsisë, për prirje drejt autizmit, skizofrenisë dhe çrregullimit bipolar. Specialistët theksojnë se kjo nuk është diagnozë, por një tregues probabiliteti, i cili nuk mund të përdoret për të vërtetuar se ai me të vërtetë kishte këto gjendje.
Studimi ka hapur diskutime të mëdha për etikën e kërkimit, rrezikun e stigmatizimit dhe pyetjen e natyrshme nëse duhej bërë. Profesoresha e gjenetikës Turi King, e cila merr pjesë në dokumentarin e Channel 4, “Hitler’s DNA: Blueprint of a Dictator”, thotë se hezitoi shumë përpara se të pranonte. Ajo kishte frikë nga keqpërdorimi i rezultateve apo sensacionalizimi i tyre, por mendoi se ishte më e udhës që një ekip serioz ta kryente studimin me rregullat e duhura shkencore.
Mostra e gjakut, një copë stofi e njollosur me gjak nga divani i bunkerit ku Hitleri vrau veten në vitin 1945, u mor si “trofe lufte” nga koloneli amerikan Roswell P. Rosengren dhe sot ruhet në Muzeun e Historisë në Gettysburg, SHBA. Shkencëtarët janë të bindur se gjaku i përket Hitlerit, pasi përputhja e kromozomit Y me një të afërm të tij është e plotë.
Pasi u sekusencua ADN-ja gjatë katër viteve studimi, rezultatet ofruan disa konkluzione të rëndësishme. Së pari, Hitleri nuk kishte origjinë hebreje, një mit që ka qarkulluar qe një shekull. Së dyti, ADN-ja e tij tregoi shenja të qarta të sindromës Kallmann, një çrregullim gjenetik që mund të ndikojë në zhvillimin seksual dhe në pubertet. Kjo mund të shpjegojë disa nga thashethemet e vjetra për gjendjen e tij fizike dhe mungesën e një jete private.
Historianë si Dr. Alex Kay thonë se zbulimi është i rëndësishëm, sepse mund të ndihmojë në kuptimin e obsesionit të Hitlerit me politikën dhe faktin që ai dukej se nuk kishte marrëdhënie personale apo jetësore përtej pushtetit.
Megjithatë, pjesa më e debatueshme e studimit lidhet me analizat poligjenike që sugjerojnë predispozita për autizëm, ADHD, skizofreni dhe bipolar. Shkencëtarë të tjerë paralajmërojnë se këto rezultate mund të keqinterpretohen. Poligjenet funksionojnë për popullata të gjera, jo për konkluzione të sakta rreth një individi.
Ekspertë si Prof Denise Syndercombe Court dhe Dr. Sundhya Raman theksojnë se një predispozitë gjenetike nuk është shenjë e sëmundjes, sepse gjeni mund të mos shfaqet kurrë te individi. Edhe Prof Simon Baron-Cohen paralajmëron se kalimi nga ADN-ja te sjellja njerëzore është një hap shumë i madh dhe i rrezikshëm, veçanërisht për komunitetin autik që mund të ndjejë frikë nga lidhjet e padrejta të diagnozave të tyre me figurën e Hitlerit.
Shoqata Kombëtare Autistike në Mbretërinë e Bashkuar e ka quajtur dokumentarin “një veprim të pandjeshëm”, duke shprehur indinjatë për mënyrën se si trajtohet tema.
Edhe titulli i dokumentarit ka ngjallur kritika. Ekspertë që morën pjesë në projekt, përfshirë Prof Thomas Weber, thonë se nuk ekziston “gjen i diktatorit” dhe se frikësohen se publiku mund të interpretojë gabimisht idenë e një personaliteti kriminal të lidhur me gjenet.
Përballë kritikave, Channel 4 është mbrojtur duke thënë se ADN-ja shpesh quhet “projekt i jetës” në mënyrë metaforike dhe se qëllimi i dokumentarit është të paraqesë kërkime të ndërlikuara shkencore në një formë të kuptueshme për publikun.
Pavarësisht debatit, studiuesit shpresojnë që ky kombinim i historisë me gjenetikën të ofrojë një kuptim më të thellë të një figure historike që ka shënuar botën me mizoritë e saj, pa krijuar narrativa të rrezikshme që reduktojnë kompleksitetin e sjelljes njerëzore vetëm te gjenetika.
Marre nga BBC
/Skyweb.al
