Një operacion i pazakontë po zhvillohet në Ngushticën e Hormuzit, ku supertankerë të ngarkuar me miliona fuçi naftë po kalojnë me sistemet e tyre të identifikimit të fikura, të shoqëruar nga ushtria amerikane, në përpjekje për të shmangur sulmet iraniane dhe për të mbajtur në funksion një nga arteriet më të rëndësishme të energjisë në botë.
Sipas një reportazhi të CNN, kompanitë shtetërore të naftës nga Arabia Saudite, Kuvajti, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë marrë me qira cisterna që kalojnë përmes Hormuzit me transponderët AIS të çaktivizuar. Kjo bën që anijet të “zhduken” përkohësisht nga platformat që monitorojnë trafikun detar.
Në një prej rasteve të dokumentuara, një supertanker rreth 300 metra i gjatë u nis nga terminali Mesaieed në Katar më 25 korrik. Më 31 korrik, pranë Dubait, ai çaktivizoi sistemin AIS dhe u zhduk nga ekranet e monitorimit. Sinjali u shfaq përsëri mëngjesin e 1 gushtit, pasi anija kishte kaluar në anën tjetër të Ngushticës së Hormuzit.
Deri në 9 milionë fuçi në ditë që nuk duken në sistemet e monitorimit
Operacioni duket se është shumë më i madh nga sa tregojnë të dhënat publike të transportit detar.
Sipas Departamentit Amerikan të Energjisë, 8 deri në 9 milionë fuçi naftë në ditë vazhdojnë të kalojnë përmes Hormuzit, pothuajse dyfishi i vlerësimeve të disa analistëve të Wall Street-it dhe kompanive të monitorimit si Kpler.
Shpjegimi për diferencën lidhet pikërisht me cisternat që udhëtojnë me AIS të fikur dhe për këtë arsye nuk regjistrohen në mënyrë normale nga platformat komerciale të gjurmimit.
Pasi kalojnë Ngushticën, anijet transportojnë naftën në Gjirin e Omanit, ku ajo transferohet në cisterna të tjera. Këto të fundit e çojnë ngarkesën drejt tregjeve aziatike, mes tyre Kina, Tajvani, Koreja e Jugut, Filipinet, Vietnami dhe Tajlanda.
Vetëm gjatë dy ditëve janë identifikuar më shumë se një duzinë transferimesh të tilla nga një anije në tjetrën.
80% e trafikut po lëviz “në errësirë”
Sipas të dhënave të Kpler, rreth 80% e trafikut të anijeve në Hormuz gjatë dy javëve të fundit është zhvilluar pa transponderë aktivë.
Anijet përpiqen të lëvizin sa më pranë bregdetit të Omanit dhe sa më larg Iranit. Megjithatë, çaktivizimi i AIS nuk i bën ato të padukshme: cisternat mund të zbulohen ende nga radarët dhe satelitët.
Rreziku mbetet i lartë. Dy anije nga Emiratet e Bashkuara Arabe janë sulmuar gjatë kësaj jave, ndërsa edhe supertankeri i përmendur nga CNN ishte goditur nga një dron rreth një muaj më parë.
Në praktikë, taktika e re transferon një pjesë të madhe të rrezikut dhe kostove të sigurimit nga kompanitë ndërkombëtare të transportit te vetë vendet prodhuese të naftës, ndërsa Shtetet e Bashkuara marrin përsipër një pjesë të barrës së sigurisë.
Arabia Saudite dërgon 5 milionë fuçi në ditë jashtë Hormuzit
Kalimet “e errëta” nuk janë e vetmja mënyrë që prodhuesit e rajonit po përdorin për të mbajtur eksportet në këmbë.
Arabia Saudite ka ridrejtuar rreth 5 milionë fuçi naftë në ditë përmes tubacionit Lindje-Perëndim drejt portit Yanbu në Detin e Kuq, duke shmangur plotësisht Hormuzin.
Në total, prodhuesit e rajonit kanë arritur të devijojnë edhe rreth 2 milionë fuçi të tjera në ditë nga rruga tradicionale përmes Ngushticës.
Në të njëjtën kohë, Brazili, Guajana dhe Venezuela kanë shtuar më shumë se 1 milion fuçi në ditë në furnizimin global, ndërsa SHBA-ja ka rritur gjithashtu prodhimin.
Uashingtoni ka përdorur rreth 400 milionë fuçi nga rezervat strategjike, ndërsa Kina po përdor rezervat e saj dhe ka reduktuar importet për të kufizuar presionin mbi çmimet.
Satelitët tregojnë atë që AIS nuk e regjistron
Imazhet satelitore të 14 gushtit tregojnë një varg anijesh që lëvizin përgjatë bregdetit të Omanit dhe përmes Ngushticës së Hormuzit, ndërkohë që në të njëjtën kohë një pjesë e tyre nuk shfaqeshin në sistemet AIS.
Kjo sugjeron se vëllimi real i naftës që vazhdon të largohet nga Gjiri Persik është më i madh nga sa vlerësohej nga tregjet.
Por kjo zgjidhje mund të funksionojë vetëm përkohësisht.
Gjatë konfliktit, rezervat globale të naftës vlerësohet se janë reduktuar deri në 1.9 miliardë fuçi. Nëse këto rezerva vazhdojnë të konsumohen, në një moment ato duhet të rimbushen.
Në atë fazë, nëse prodhimi dhe eksportet nuk rriten mjaftueshëm, mekanizmi kryesor për të balancuar tregun do të jetë rritja e çmimeve dhe ulja e konsumit.
Nafta pranë 100 dollarëve, presioni më i madh te karburantet
Problemi tashmë po reflektohet te produktet e rafinuara. Rafineritë në Lindjen e Mesme janë dëmtuar nga lufta, ato ruse janë goditur nga dronët ukrainas, ndërsa Kina ka kufizuar eksportet për të mbrojtur furnizimin vendas.
Presioni është veçanërisht i lartë te nafta diesel dhe karburanti i avionëve, ku kapacitetet e rafinimit nuk mjaftojnë lehtësisht për të plotësuar kërkesën.
Çmimi i naftës bruto i është afruar ndërkohë nivelit të 100 dollarëve për fuçi, ndërsa benzina, dieseli dhe karburanti i aviacionit janë shtrenjtuar edhe më shumë.
Megjithatë, kombinimi i kalimeve të fshehta përmes Hormuzit, rrugëve alternative të eksportit, rritjes së prodhimit në vende të tjera dhe përdorimit të rezervave strategjike ka shmangur deri tani një skenar edhe më të rëndë.
Pa këto masa, ndërprerja e furnizimit në Gjirin Persik mund ta kishte çuar çmimin e naftës shumë më lart dhe të kishte shkaktuar një goditje edhe më të fortë për ekonominë globale. /skyweb.al
