Një burrë 66-vjeçar në SHBA është bërë personi i parë në botë që ka jetuar 271 ditë pa dializë, falë transplantimit të një veshke derri të modifikuar gjenetikisht, sipas rezultateve të publikuara në revistën shkencore The Lancet.
Tim Andrews, nga New Hampshire, vuante nga insuficienca renale në fazën përfundimtare, e shkaktuar nga diabeti i tipit 2. Në janar 2025, mjekët i transplantuan një veshkë të marrë nga një derr i racës Yucatan. Organi ishte modifikuar në laborator për ta bërë më të përshtatshëm për organizmin e njeriut dhe për të ulur rrezikun e refuzimit nga sistemi imunitar.
Veshka filloi të funksiononte menjëherë pas transplantimit. Për rreth nëntë muaj, Andrews mundi të jetonte pa pasur nevojë për dializë.
Çfarë ndodhi më pas?
Pas rreth gjashtë muajsh, mjekët vunë re se enët e gjakut të veshkës kishin filluar të dëmtoheshin. Problemi përparoi gradualisht dhe përfundimisht çoi në dështimin e organit.
Mjekët e hoqën veshkën e derrit dhe Andrews iu nënshtrua përkohësisht dializës. Më pas, ai mori një veshkë nga një dhurues njerëzor i vdekur.
Megjithëse veshka e derrit nuk funksionoi në mënyrë të përhershme, mjekët e konsiderojnë rastin një arritje të rëndësishme. Arsyeja është se organi shërbeu si një “urë” drejt transplantit njerëzor, duke i dhënë pacientit muaj të tërë pa dializë ndërsa priste një organ njerëzor.
Çfarë do të thotë “modifikuar gjenetikisht”?
Shkencëtarët ndryshuan disa pjesë të ADN-së së derrit në laborator, me qëllim që veshka të ishte më pak e rrezikshme për t’u sulmuar nga sistemi imunitar i njeriut.
Kur një organ transplantohet nga një specie tjetër, organizmi i njeriut mund ta njohë atë si të huaj dhe të nisë një përgjigje imunitare kundër tij. Modifikimi gjenetik synon të zvogëlojë këtë reagim.
Transplantimi i organeve ose indeve nga një kafshë te një njeri quhet ksenotransplantim.
Studiuesit nga qendrat mjekësore Mass General Brigham në SHBA, të cilët publikuan rezultatet në The Lancet, theksojnë se mungesa e organeve njerëzore mbetet një nga sfidat më të mëdha në fushën e transplanteve.
Sipas tyre, veshkat e derrave mund të kenë në të ardhmen një rol të rëndësishëm si një zgjidhje e përkohshme për pacientët që presin një veshkë njerëzore. Nëse studimet e ardhshme tregojnë se këto organe janë të sigurta dhe mund të funksionojnë për periudha shumë më të gjata, ato mund të shqyrtohen edhe si një trajtim afatgjatë.
Nuk është rasti i parë
Në vitin 2024, një tjetër pacient i gjallë në SHBA mori një veshkë derri të modifikuar gjenetikisht në Spitalin e Përgjithshëm të Massachusetts.
Ai jetoi 52 ditë me organin e derrit, përpara se të vdiste nga probleme të zemrës, të cilat mjekët thanë se nuk kishin lidhje me transplantin.
Në rastin e Andrews, studiuesit raportuan se gjatë periudhës së monitorimit nuk u zbuluan viruse apo patogjenë të tjerë të derrit.
Për vetë Andrews, përvoja ishte shumë më tepër se një eksperiment mjekësor. Ai e ka cilësuar transplantin si një “mrekulli”, duke treguar se pas ndërhyrjes ishte në gjendje të gatuante, të pastronte shtëpinë dhe të bënte shëtitje të gjata me qenin e tij.
Megjithatë, ky rast nuk do të thotë ende se veshkat e derrave mund të zëvendësojnë në mënyrë të përhershme veshkat njerëzore.
Ajo që tregon është se një veshkë derri e modifikuar gjenetikisht mund të funksionojë te një njeri për muaj të tërë dhe, potencialisht, t’i japë pacientëve kohë të çmuar ndërsa presin një organ njerëzor.
Për të përcaktuar nëse kjo teknologji mund të bëhet një trajtim i sigurt dhe afatgjatë, nevojiten ende studime dhe prova të mëtejshme klinike.
