Kursimet e qytetarëve në fondet private të pensionit pritet të marrin më shumë mbrojtje, ndërsa shoqëritë administruese do të japin informacion më të plotë për kontributet, fitimet dhe tarifat. Ndryshimet janë parashikuar në ligjin “Për fondet e pensionit privat”, i hedhur sëfundmi për konsultim publik.
Një nga ndryshimet kryesore lidhet me kontributet që paguan punëdhënësi në favor të punëmarrësit. Periudha maksimale përpara se punonjësi të fitojë të drejtën mbi këto kontribute ulet nga pesë në tre vjet.
Kjo do të thotë se një punonjës nuk do të duhet të qëndrojë pesë vjet në skemë për të fituar të drejtën mbi kontributet e paguara nga punëdhënësi. E drejta duhet t’i njihet brenda një periudhe jo më të gjatë se tre vjet.
Projektligji forcon edhe mbrojtjen e qytetarëve që ndërpresin kontributet. Nëse një anëtar ndalon përkohësisht ose përfundimisht pagesat, ai vazhdon të mbetet pjesë e fondit dhe ruan të njëjtat të drejta si anëtarët e tjerë.
Edhe ndërprerja e marrëdhënies së punës nuk i shuan të drejtat e krijuara deri në atë moment. Përpara anëtarësimit, punëdhënësi duhet ta informojë punonjësin se si largimi nga puna mund të ndikojë mbi pensionin e tij privat. Një tjetër garanci lidhet me mbrojtjen e kursimeve në rast falimentimi. Aktivet e fondit do të jenë juridikisht të ndara nga pasuria e punëdhënësit që financon skemën.
Ato do të mbahen të ndara edhe nga pasuria e shoqërisë administruese dhe nuk mund të përdoren për të paguar borxhet e saj apo të përfshihen në procedurën e falimentimit. Pra, falimentimi i punëdhënësit ose i shoqërisë që administron fondin nuk duhet të sjellë humbjen e kursimeve të anëtarëve.
Projektligji rrit gjithashtu transparencën. Çdo anëtar do të marrë të paktën një herë në vit një dokument të posaçëm me gjendjen e llogarisë së pensionit.
Në të do të pasqyrohen vlera neto e kursimeve, kontributet e paguara nga anëtari dhe punëdhënësi, kthimi nga investimi gjatë 12 muajve dhe të gjitha tarifat e zbritura nga shoqëria administruese.
Dokumenti duhet të përmbajë edhe një parashikim për pensionin që mund të përfitojë anëtari. Përllogaritja do të paraqitet sipas të paktën dy varianteve, një skenari bazë dhe një skenari të pafavorshëm.
Parashikimet nuk do të përbëjnë garanci për shumën përfundimtare, por do t’i japin qytetarit një ide më të qartë se si mund të ndryshojë pensioni në varësi të ecurisë së investimeve.
Edhe përpara anëtarësimit, qytetari duhet të informohet për performancën e fondit gjatë të paktën pesë viteve të fundit, në terma nominalë dhe realë, si dhe për tarifat dhe shpenzimet që do t’i ngarkohen.
Kompetenca më të mëdha parashikohen edhe për Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare. Nëse një fond nuk ka aktive ose kapital të mjaftueshëm, AMF-ja mund të kufizojë përdorimin e aktiveve, të ndalojë veprimtarinë ose të vendosë një administrator të posaçëm.
Autoriteti do të publikojë edhe sanksionet e paankimuara, natyrën e shkeljes dhe identitetin e personave përgjegjës, përveç rasteve kur publikimi cenon një hetim ose rrezikon stabilitetin financiar.
Ndryshimet synojnë ta bëjnë pensionin privat një formë më të mbrojtur dhe më transparente kursimi afatgjatë. Ai nuk zëvendëson pensionin publik, por mund të krijojë një burim shtesë të ardhurash për moshën e tretë. /skyweb.al
