Ngushtica e Hormuzit nuk është më e bllokuar, por çmimet e karburanteve vazhdojnë të mbeten jashtëzakonisht të larta. Ky është një problem shqetësues, me pasoja të thella financiare, politike dhe ekonomike.
Sipas të dhënave të AAA-së, çmimi mesatar i benzinës në nivel kombëtar është 4,36 dollarë për gallon, një nivel që nuk është arritur kurrë kaq lart në këtë periudhë të vitit.
Edhe pas një sërë masash emergjente të ndërmarra nga shtetet amerikane dhe Evropa, çmimi i naftës për automjete me motorë dizel është vetëm rreth 20 cent larg rekordit historik, të vendosur vetëm muajin e kaluar.
Me pak fjalë, ajo që nisi si një krizë e furnizimit me naftë, e shkaktuar nga lufta me Iranin, është shndërruar në një krizë më të gjerë energjetike, e cila po ndihet nga drejtuesit e automjeteve, kompanitë e transportit dhe fermerët në mbarë botën.
Rihapja e Ngushticës së Hormuzit ka ndihmuar, por kalimi përmes saj mbetet jashtëzakonisht i rrezikshëm dhe, për rrjedhojë, i kushtueshëm. Për më tepër, rafineritë ruse po shkatërrohen nga dronët ukrainas, ndërsa sulmet e Houthi-ve në Detin e Kuq kanë ndërprerë një korridor jetik detar.
“Luftërat nuk kanë përfunduar. Nuk ka paqe. Sistemi energjetik vazhdon të jetë i kufizuar”, tha Jan Stuart, strateg global i energjisë në Piper Sandler.
Kostoja “absurde” e supercisternave të naftës
Sfidat e sigurisë janë bërë edhe më të dukshme nga kostoja marramendëse e transportimit të naftës bruto nga Lindja e Mesme.
Vitin e kaluar, kostoja ditore e marrjes me qira të një supercisternë nafte, e njohur si VLCC (anije transportuese e naftës bruto me kapacitet shumë të madh), për të lundruar nga Gjiri Persik drejt Kinës ishte vetëm 65.000 dollarë, sipas Clarksons, një kompani kërkimore me seli në Londër.
Në prag të fillimit të luftës me Iranin, kjo kosto ishte rritur në 230.000 dollarë në ditë.
Po tani? Sipas Clarksons, marrja me qira e një VLCC-je për këtë itinerar kushton 1,6 milionë dollarë në ditë.
“Kjo është absurde”, tha Tom Kloza, këshilltar kryesor për energjinë në Gulf Oil. “Nëse zotëron një cisternë, je në një pozitë shumë të mirë — për sa kohë ajo del e padëmtuar nga lufta.”
Megjithatë, disa cisterna nuk po i shpëtojnë dëmtimeve.
Vetëm ditët e fundit, disa anije tregtare kanë raportuar se janë goditur nga predha në Ngushticën e Hormuzit, përfshirë të paktën dy cisterna që transportonin naftë bruto, sipas Operacioneve të Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar.
Rriten kostot e sigurimit dhe pagesat për marinarët
Por problemi nuk kufizohet vetëm te kostoja e marrjes me qira të një cisterne.
Një tjetër shpenzim i madh është bindja e marinarëve që të pranojnë të udhëtojnë në zona lufte, ku rreziku për jetën është i lartë.
Disa kompani transporti po u ofrojnë marinarëve deri në 25.000 dollarë për çdo udhëtim, një shumë që mund të përfaqësojë më shumë se një vit pagë, sipas gazetës The Wall Street Journal.
Edhe kostot e sigurimit janë rritur ndjeshëm, duke reflektuar rrezikun e lundrimit në këtë rajon me ngarkesa me vlerë të lartë.
Sipas raportimeve të The Wall Street Journal, prodhuesit e naftës po paguajnë tashmë nga 30 deri në 40 milionë dollarë për një udhëtim vajtje-ardhje drejt dhe nga Ngushtica e Hormuzit.
Çmimi real kundrejt çmimit në tregjet financiare
Të gjitha këto kosto, marrja me qira e cisternave, pagesat e jashtëzakonshme për marinarët dhe tarifat në rritje të sigurimit po e bëjnë naftën më të shtrenjtë për konsumatorët dhe bizneset në mbarë botën.
Më parë, transportimi i naftës bruto nga Gjiri Persik kushtonte vetëm 2 dollarë për fuçi. Tani, kjo kosto është rritur në rreth 33 dollarë, sipas Klozës.
“Po arrijmë të nxjerrim një sasi të konsiderueshme nafte bruto, por kjo është çorientuese, sepse kostoja e nxjerrjes së saj është e jashtëzakonshme”, tha ai.
Kjo ndihmon për të shpjeguar hendekun e madh midis çmimit të naftës në tregjet financiare dhe çmimit të saj në tregun fizik.
Merrni si shembull çmimin e Dated Brent — kostoja reale e naftës bruto fizike që dorëzohet menjëherë. Sipas S&P Global Platts, të enjten ky çmim ishte 135,74 dollarë për fuçi.
Kjo është dukshëm më e lartë se çmimi i kontratave të së ardhmes të Brent-it, i cili ishte rreth 100 dollarë për fuçi, dhe jo shumë larg rekordit historik të vendosur në prill.
/skyweb.al
