Një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh ka zhvilluar një teknologji të bazuar në grafen, e cila mundëson monitorimin e aktivitetit të trurit dhe identifikimin e zonave që rrezikojnë më shumë të pësojnë dëmtime të mëtejshme pas një goditjeje në tru. Zbulimi, i testuar te minjtë, mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve më të sakta për pacientët që pësojnë goditje në tru.
Studimi, i botuar në revistën shkencore “Brain”, përfshiu Këshillin Kombëtar të Kërkimeve të Spanjës (CSIC), Universitetin e Mançesterit, Institutin Katalanas të Nanoshkencës dhe Nanoteknologjisë (ICN2), si dhe kompaninë gjermane Multi Channel Systems.
Kur një person pëson një goditje ishemike në tru, një bllokim ndërpret qarkullimin e gjakut drejt një pjese të trurit. Megjithatë, dëmtimet mund të vazhdojnë të përhapen për shkak të valëve të aktivitetit elektrik të çrregulluar, të njohura si depolarizime kortikale përhapëse, të cilat kalojnë nëpër indet e prekura të trurit.
Deri më tani, zbulimi i saktë i këtyre sinjaleve ka qenë një sfidë, pasi teknologjitë konvencionale kanë vështirësi në regjistrimin e ndryshimeve elektrike jashtëzakonisht të ngadalta që ndodhin gjatë këtij procesi.
Duke përdorur sensorë grafeni me ndjeshmëri të lartë, të vendosur mbi trurin e minjve, studiuesit arritën të regjistronin këto valë elektrike me një nivel të paprecedentë hollësie.
Rezultatet treguan se karakteristikat e sinjaleve mundësonin dallimin midis indeve relativisht të shëndetshme të trurit, indeve në rrezik dhe atyre që kishin pësuar tashmë dëmtime të rënda.
Shkencëtarët zbuluan gjithashtu se këto sinjale mund të parashikonin reagimin e qarkullimit të gjakut. Në zonat më të shëndetshme, qarkullimi i gjakut rritej për të mbështetur rikuperimin, ndërsa në zonat e cenueshme mund të ulej edhe më shumë, duke përkeqësuar dëmtimin.
Ekipi zbuloi gjithashtu se një dozë e ulët ketamine, një medikament që përdoret tashmë në mjekësi, reduktonte kohëzgjatjen e valëve elektrike të dëmshme, përmirësonte reagimin e qarkullimit të gjakut dhe zvogëlonte shkallën e dëmtimit të trurit te modelet shtazore.
Këto rezultate sugjerojnë se ketamina mund të ketë një efekt neuroprotektiv pas një goditjeje në tru. Megjithatë, ende nuk është vërtetuar se ajo ofron të njëjtat përfitime te njerëzit.
“Në vija të përgjithshme, studimi tregon se si teknologjitë më të avancuara jo vetëm që mund të përmirësojnë mënyrën e matjes së aktivitetit të trurit, por edhe të zbulojnë informacione të reja dhe të rëndësishme për mënyrën se si zhvillohen dëmtimet cerebrale dhe si mund të trajtohen ato”, shpjegon Rob Wykes, studiues në Universitetin e Mançesterit.
Ndërkohë, Anton Guimerà-Brunet, studiues i CSIC-ut në Institutin e Mikroelektronikës së Barcelonës, thekson se regjistrimi i aktivitetit të trurit me frekuencë të ulët mbetet një sfidë për teknologjitë aktuale.
“Ne kemi vite që zhvillojmë teknologjinë tonë të bazuar në grafen, ndërsa rezultatet e para i publikuam në vitin 2018. Sfida ka qenë standardizimi dhe përmirësimi i saj, në mënyrë që të përdoret në studime paraklinike përkatëse”, shprehet ai.
Ky zbulim është pjesë e një bashkëpunimi shkencor të nisur vite më parë midis institucioneve në Spanjë dhe Mbretërinë e Bashkuar, me synimin për të zhvilluar pajisje me bazë grafenin, të afta të regjistrojnë sinjalet e trurit.
Megjithëse teknologjia ndodhet ende në fazën e kërkimeve paraklinike, shkencëtarët besojnë se në të ardhmen ajo mund të mundësojë monitorimin në kohë reale të gjendjes së indeve të trurit gjatë një goditjeje cerebrale, identifikimin e pacientëve që rrezikojnë më shumë të pësojnë dëmtime të mëtejshme dhe zhvillimin e trajtimeve të reja. /skyweb.al
