Shkencëtarët në Norvegji kanë zbuluar se foshnjat që ushqehen ekskluzivisht me qumësht gjiri gjatë gjashtë muajve të parë të jetës kanë më pak gjasa të zhvillojnë simptoma të çrregullimit të deficitit të vëmendjes dhe hiperaktivitetit (ADHD). Përfitimet rezultuan të ishin më të theksuara tek vajzat.
Studiuesit nga Universiteti i Bergenit analizuan të dhënat e më shumë se 37 mijë fëmijëve të lindur në Norvegji midis viteve 1999 dhe 2009. Ata ndoqën mënyrën e ushqyerjes së foshnjave dhe vlerësuan zhvillimin e tyre në moshat 3, 5 dhe 8 vjeç.
“Dihet mirë se simptomat dhe çrregullimet psikiatrike ndikohen si nga faktorët gjenetikë, ashtu edhe nga ata mjedisorë”, tha Berit Skretting Solberg, psikiatre dhe studiuese në Departamentin e Biomedicinës në Universitetin e Bergenit, si dhe konsulente e lartë në Spitalin Betanien.
“Ajo që zbuluam ishte se sa më gjatë të ushqehej një fëmijë ekskluzivisht me gji (deri në gjashtë muaj), aq më i ulët ishte niveli i simptomave të ADHD-së në moshat 3, 5 dhe 8 vjeç”, shtoi ajo.
Sipas studimit, edhe ushqyerja me gji në përgjithësi lidhej me një ulje të simptomave të ADHD-së, por efekti mbrojtës ishte më i madh sa më e gjatë dhe më intensive të ishte periudha e ushqyerjes, duke arritur nivelin më të lartë tek foshnjat që ushqeheshin vetëm me gji për gjashtë muaj.
Studiuesit vunë re gjithashtu dallime mes gjinive. Vajzat përfituan më shumë nga ushqyerja ekskluzive me gji, duke shfaqur lidhjen më të fortë me uljen e simptomave të ADHD-së në të gjitha moshat e studiuara.
Solberg theksoi se, megjithëse trashëgimia gjenetike mbetet faktori kryesor i rrezikut për ADHD-në, zhvillimi i këtij çrregullimi ndikohet nga shumë faktorë të ndryshëm.
ADHD është një çrregullim i zhvillimit neurologjik dhe i sjelljes, i karakterizuar nga mungesa e vëmendjes, hiperaktiviteti dhe impulsiviteti. Në shumicën e rasteve ai diagnostikohet gjatë fëmijërisë. Nuk ekziston një kurë përfundimtare, por simptomat mund të menaxhohen përmes terapisë së sjelljes dhe trajtimit me medikamente.
Pse ushqyerja me gji ka rëndësi?
Qumështi i gjirit është burimi kryesor i ushqimit për foshnjat gjatë muajve të parë të jetës. Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) dhe UNICEF rekomandojnë që foshnjat të vendosen në gji brenda orës së parë pas lindjes dhe të ushqehen ekskluzivisht me qumësht gjiri për gjashtë muajt e parë, pa u dhënë ushqime apo lëngje të tjera, përfshirë edhe ujin.
Sipas studiuesve, qumështi i gjirit përmban proteina, yndyrna, vitamina, prebiotikë, probiotikë, përbërës të sistemit imunitar dhe substanca të tjera biologjikisht aktive që luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e trurit në vitet e para të jetës.
Megjithatë, shumë nëna nuk arrijnë ta vazhdojnë ushqyerjen me gji për gjashtë muajt e rekomanduar. Në këtë studim, periudha mesatare e ushqyerjes ekskluzive me gji ishte më pak se katër muaj.
Arsyet janë të ndryshme. Disa gra nuk mund të ushqejnë me gji për shkak të problemeve shëndetësore, ndërsa të tjera e ndërpresin më herët për shkak të rikthimit në punë ose mungesës së mbështetjes.
Në këto raste, alternativa e rekomanduar gjatë 12 muajve të parë të jetës është formula për foshnja, e cila zakonisht prodhohet me bazë qumështi lope.
Autorët theksojnë se, si çdo studim vëzhgues, edhe ky nuk provon një lidhje të drejtpërdrejtë shkak-pasojë. Ata nënvizojnë se nevojiten kërkime të mëtejshme për të kuptuar mekanizmat biologjikë që qëndrojnë pas kësaj lidhjeje.
