Ola Xama
Propozimi i qeverisë për të ulur në 6% nga 20 që është aktualisht TVSH-në për mallrat e shportës nuk do të sjellë automatikisht uljen e çmimeve. Reduktimi i TVSH-së te shitësi i produktit nuk ul çmimin për disa arsye: 1) konsumatori është i mësuar me të; 2) kërkesa për produktet është inelastike pasi janë të domosdoshme (mielli, vaji, mishi, perimet etj.); 3) reflektimi bëhet më i vështirë në tregje që kanë strukturë monopoli ose oligopoli.
Në Shqipëri rasti i nënçmimit të euros tregoi qartë se forcimi i monedhës vendase nuk solli ulje të çmimit, por përkundrazi importuesit vendosën të mbanin marzhe të larta. Po të shohësh kompozimin e tregut, te mielli rezultojnë 3 kompani që kanë shumicën e tij, te orizi 5 (2 distrubutorë të huaj dhe 3 përpunues/ripaketues shqiptarë), te vaji 4 dhe te mishi 5 kompani që zotërojnë shumicën.
Modeli më funksional, është ai i rimbursimit të konsumatorit me para në dorë përmes faturave. Këtu fiton konsumatori direkt, por edhe shteti, pasi nxit konsumatorin të kërkojë faturën dhe të formalizojë ekonominë duke amortizuar dhe humbjet që vijnë në buxhet nga reduktimi i shkallës tatimore. Që kjo të zbatohet pa abuzime, të duhet një administratë tatimore e fortë dhe me punonjës me integritet.
Nga ana tjetër rritja e TVSH-së standarde për mallrat e tjerë nga 20 në 21%, do të rritë çmimet në të gjithë produktet, duke nisur nga çmimi i naftës dhe energjisë që do të sjellin efekte zinxhir në gjithë tregun. Vetëm se këtu ka një veçori, në çmimin fundor nuk vendoset presje dhjetore, por rrumbullakoset drejt vlerës më të lartë.
Ndryshimet rritin barrën tatimore për biznesin e vogël me xhiro nga 50 deri në 100 mijë euro në vit pasi ata rifuten në skemën e TVSH-së – te kjo kategori qeveria do të vjelë 45 milion euro.
Nga ana tjetër nuk është e sigurtë nëse do të përkthehet si duhet ulja e tatimit për pagat bruto në fashën 200 deri në 300 mijë lekë nga 23% që është sot në 13 që të përfitojë shtresa e mesme. Në Shqipëri paga negociohet në vlerën neto dhe këtu mund të fitojë punëdhënësi.
Ndryshimet tatimore në rritjen e TVSH së reduktuar nga 6% në 10% për resortet me 5 yje dhe përfituesit e statusit investitor strategjik, nuk zhbëjnë përfitimet për konsumatorët e pasur të tyre, të cilët sërish do të kenë një taksë më të ulët me 11 pikë përqindje se kategoritë e tjera.
Dy ndërhyrjet e vetme që rritin taksat për bizneset e mëdha janë rritja e tatimit të korporatave nga 15 në 17% dhe taksa e dividentit që shkon 15% nga 8 që është sot. Këto ndryshime shënjestrojnë bankat, kompanitë e telefonisë celulare, koncesionarët dhe bizneset e mëdha në tregun e naftës, pasurive të patundshme e qendrave tregtare.
Pyetja që shtrohet është, a do t’i menaxhojë si duhet administrata këto të ardhura dhe çfarë na bën të sigurtë se kompensimi për ta nga një qeveri që e ka gjetur gjithmonë gjuhën me më të mëdhenjtë, nuk do të vijë duke u falur një favor tjetër?
*Marrë nga profili në Facebook
