Kur dëgjuat për herë të parë për Shqipërinë? Shteti ballkanik ka të gjitha asetet natyrore të fqinjëve të tij elegantë, madje rivalizon Greqinë dhe Malin e Zi për nga pastërtia e ujërave dhe shtrirjet e gjata të bregdetit me diell. Në fakt, pozicioni i saj është ideal për të përfituar nga sezoni mesdhetar i jahteve, megjithatë, mbetet ende jashtë radarit të industrisë.
“Ende është një destinacion shumë i kufizuar për charter”, shpjegoi përmes emailit Irini Sarantis, drejtoreshë digjitale e IYC, duke theksuar se firma e brokerimit rezervon vetëm rreth 30+ javë charter në Shqipëri në vit. Kjo përfaqëson vetëm 0.27% të biznesit të saj mesdhetar, një shifër befasuese, e atribuar kryesisht “infrastrukturës së dobët” dhe mungesës së zhvillimeve luksoze, sipas partnerit menaxhues Filip Jerolimov.
Por kjo është gati të ndryshojë. Vitin e kaluar, zyrtarët shqiptarë zbuluan planet për ta shndërruar Shqipërinë në qendrën e ardhshme të madhe të superjahteve. Strategjia detare e vendit, e mbështetur nga investitorë privatë, parashikon një rrjet marinash të ndërlidhura përgjatë gjithë bregdetit, duke krijuar një ndalesë tërheqëse për jahte gjatë sezonit mesdhetar.
Projektuesi italian i jahteve, Luca Dini, është ngarkuar me këtë projekt monumental, të cilin ai e përshkroi si “shumë emocionues, por me shumë përgjegjësi” gjatë një interviste në Zoom. “Shqipëria është i vetmi vend në Evropë ku ende mund të zhvillosh projekte në shkallë të gjerë,” shpjegoi ai. “Është një fletë e bardhë. Sa njerëz mund të thonë se kanë ndihmuar të ndërtojnë një vend?” Dini nuk e ka gabim. Zhvillimi i infrastrukturës publike në Shqipëri është gati 70% më i ulët se mesatarja e Bashkimit Evropian, sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, ndërsa Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim i ka renditur përmirësimet infrastrukturore si prioritet kyç në strategjinë e saj për vitet 2025–2030 për vendin.
Projekti ambicioz parashikon shndërrimin e disa kilometrave bregdet në një kompleks marinash dhe resortesh, me fusha sportive, hapësira për meditim, joga dhe mundësi për lutje e adhurim, duke u ofruar vizitorëve njëkohësisht përvoja të “kulturës tradicionale dhe ushqimit vendas”. Ky është vetëm një nga pesë zhvillimet që Dini po realizon në Shqipëri, përfshirë një vendbanim rezidencial në kryeqytetin Tiranë, i frymëzuar nga Kopshtet e Varura të Babilonisë, dhe një “ndërtesë multifunksionale” në Durrës me hotel luksoz.
Sipas Dinit, çelësi për të zhbllokuar bregdetin shqiptar janë logjistika. “Ky vend është një vrimë e zezë pranë Greqisë. Pronarët e jahteve nuk kanë ku të hedhin spirancën, ndaj refuzojnë të vijnë,” shpjegoi ai. “Është për të ardhur keq, sepse është vërtet shumë i bukur. Kjo është pikërisht ajo që po përpiqemi të ndryshojmë.” Rrjeti i marinave do të ndajë burime për të përmirësuar efikasitetin logjistik, me përfitimin shtesë të shpërndarjes së ndikimit mjedisor dhe rritjes ekonomike përgjatë gjithë vijës bregdetare. Po ashtu, janë zhvilluar bisedime për ndërtimin e faciliteteve të reja të shërbimit për industrinë e jahteve, si kantierë riparimi, furnitorë detarë, qendra refiti dhe zona furnizimi me karburant të cilësisë së lartë.
Pavarësisht investimeve të mëdha, Dini këmbëngul se zhvillimi do t’u shërbejë si vendasve, ashtu edhe vizitorëve të pasur. “Nuk po krijojmë Porto Cervo apo Côte d’Azur. Ky projekt është ndërtuar duke pasur parasysh popullsinë shqiptare, ndaj do të ketë hostele dy-yjëshe krahas hoteleve pesë-yjëshe,” shpjegoi ai.
Dini synon që resorti të jetë “i padukshëm” nga deti, i udhëhequr nga “respekti për topografinë e vendit” dhe nga ndjeshmëria e tij estetike si dizajner. “Kur pronarët afrohen me tender, nuk dua të shohin një ndërtesë të madhe të bardhë,” tha ai.
Sipërfaqja e ndërtimit ishte një tjetër pikë diskutimi dhe përplasjeje mes Dinit dhe investitorëve. “Kemi luftuar për të ruajtur një densitet shumë të ulët, gjë me të cilën presidenti është dakord,” tha ai. “Plani është që gjithçka të jetë diskrete dhe me shumë hapësirë.”
Rezultati është një koleksion ndërtesash të gjelbra, të shpërndara lirshëm, shumë larg zhvillimeve të grumbulluara që shihen në Port Hercule apo Bahia Mar. Studioja ka zgjedhur çati të mbuluara me bimësi që ndjekin kthesat e maleve shqiptare mbi 75% e vendit është malor dhe që shkrihen me kodrat përreth, të mbushura me ullinj dhe bimësi të ndryshme. Terrakota (që do të printohet 3D në vend) është përdorur gjithashtu për të “nderuar trashëgiminë kulturore shqiptare”, por në një mënyrë që shmang shfrytëzimin ose transportin e materialeve vendase, për arsye qëndrueshmërie. Shumica e projekteve të Dinit pritet të përfundojnë pas pak më shumë se pesë vitesh. Kur kjo të ndodhë, dizajneri është i bindur se Shqipëria do të jetë fort e vendosur në hartën e Mesdheut.
“Pronarët vazhdimisht më pyesin se kur do të jenë gati marinat. Ka shumë kureshtje për vendin,” tha ai. “Kjo hap itinerare dhe rrugë të reja, ku Shqipëria mund të kombinohet me Malin e Zi, Kroacinë dhe madje edhe Venecian. Mundësitë janë emocionuese.”
“Mundësi” është fjala e duhur. Ka qartazi lëvizje dhe investime përtej Dinit. Edicioni i parë i Balkans Sea Fair u mbajt vitin e kaluar në Vlorë, panairi i vetëm i dedikuar për varkat në Shqipëri, ndërsa Dürres Yachts and Marina, një zhvillim prej 2.5 miliardë dollarësh i udhëhequr nga zhvilluesi nga Abu Dhabi, Eagle Hills, është pjesërisht operacional që nga marsi 2025.
“Shqipëria e re,” siç e quan Dini, pritet të jetë gati në vitet e ardhshme. Nëse do të ketë sukses, kush e di? Vendi mund të zëvendësojë Detin e Kuq saudit si gjëja e radhës më e madhe në botën e jahteve.
Përshtati në shqip skyweb.al
