Prokuroria Federale e Belgjikës ka lëshuar një urdhër arresti ndërkombëtar për një konsulent të dyshuar se ka vepruar në emër të Elbit Systems, kontraktori kryesor izraelit i mbrojtjes, në një sërë kontratash të mëdha të dhëna nga një agjenci e NATO-s.
Emri i Eliau Eluasvilit, një shtetas italian 60 vjeç, shfaqet vazhdimisht në këtë çështje të gjerë që përfshin prokurorë dhe policë në Belgjikë, Holandë, Shtetet e Bashkuara, Zvicër, Luksemburg dhe Rumani. Eluasvili kërkohet nga drejtësia që prej 30 shtatorit për “korrupsion aktiv dhe pjesëmarrje në një organizatë kriminale”. Sipas burimeve tona, Elbit Systems u pezullua në korrik nga pjesëmarrja në tenderat publikë të NATO-s.
La Lettre, në bashkëpunim me gazetat belge Le Soir dhe Knack si dhe median holandeze Follow the Money, ka hetuar prej muajsh ryshfetet e paguara në lidhje me disa kontrata të mëdha armësh të dhëna nga Agjencia e Mbështetjes dhe Prokurimit të NATO-s (NSPA). Arrestimi i pesë agjentëve dhe ish-agjentëve të saj mes shkurtit dhe majit në disa shtete europiane tronditi agjencinë e vendosur në Luksemburg, e cila ka realizuar këtë vit porosi me vlerë gati 10 miliardë euro (LL, 20/10/25). Skandali ka goditur NSPA-n dhe NATO-n që prej pranverës.
Konsulenti në arrati
Hetuesit dyshojnë se për disa vite me radhë Eluasvili i mundësoi Elbit Systems të siguronte një numër të madh kontratash, termat e të cilave ishin manipuluar. Italiani, i cili vijon të jetë në arrati, rezulton i regjistruar në aktet e themelimit dhe kapitalin e një rrjeti kompanish konsulence me bazë në Lituani, Florida, Mbretërinë e Bashkuar, Greqi dhe Rumani.
Sipas burimeve tona, NATO vendosi këtë verë të pezullojë disa programe të lidhura me grupin Elbit Systems, i cili vitin e kaluar pati të ardhura prej 6.83 miliardë dollarësh. Masa ishte një nga reagimet e para pas valës së arrestimeve mes shkurtit dhe majit. Një email i brendshëm i NSPA-s datë 31 korrik liston kontratat e “kompanive të dyshuara për aktivitete mashtruese”.
Lista përfshin pesëmbëdhjetë kontrata të pezulluara nga NATO. Trembëdhjetë prej tyre i janë dhënë Elbit Systems dhe filialit të saj Orion Advanced Systems. Bëhej fjalë për furnizime me ndezës ajrorë dhe ndezës bombash, flakadanë avionësh dhe predha 155 mm për forcat e armatosura të NATO-s.
Një nga kontratat dallon për madhësinë: programi i modernizimit të anijeve patrulluese të Marinës Portugeze, me buxhet total 100 milionë euro për periudhën 2016–2024, pjesë e të cilit iu dha Elbit-it nga NATO.
“Parregullsi” në kontrata
Në një dokument të datës 31 korrik që shoqëronte listën e kontratave të pezulluara, drejtuesja franceze e programit të municioneve në NSPA, Céline Danielli, paralajmëroi përmasat e mashtrimit.
“Pezullimet pasojnë daljen në dritë të akuzave serioze që tregojnë se ka gjasa që furnitorët të jenë angazhuar në praktika të dënueshme, përfshirë parregullsi në dhënien e kontratave,” shkroi ajo. “Si rezultat, strategjia jonë aktuale e prokurimit nuk mund të zbatohet,” shtoi Danielli. Ajo nënvizoi se NSPA mbetet e gatshme të diskutojë ndikimin operacional dhe se ai mund të jetë i kufizuar.
Dyshimet forcohen nga fakti se të gjithë agjentët ose ish-agjentët e NATO-s të arrestuar muajt e fundit kanë qenë aktivë në programin e municioneve të NSPA-s. Mes tyre, Guy Moeraert, ish-ushtar belg, aktiv në vitet 2015–2020 në departamentin e operacioneve, ku merrej me prokurimin e municioneve. Më pas u bë konsulent. Aktualisht është nën mbikëqyrje elektronike pas një qëndrimi 6-mujor në burg.
Moeraert dyshohet nga drejtësia belge se ka marrë 1.9 milionë euro ryshfet në programe municionesh dhe pajisjesh aeronautike me vlerë disa qindra milionë euro. Ai është akuzuar për “korrupsion aktiv e pasiv, pastrim parash dhe pjesëmarrje në një organizatë kriminale”. Avokati i tij tha se klienti “ka vënë gjithçka në tryezë, ka dhënë emra (dhe) nuk i mohon faktet”, por “gëzon ende prezumimin e pafajësisë”.
Gjyqësori belg kërkon të zbulojë nëse ish-agjenti i NSPA-s, që u bë konsulent i pavarur në 2021, ka punuar për Eluasvilin dhe nëse e ka ndihmuar të siguronte disa kontrata të NATO-s për Elbit Systems, sipas burimeve tona.
Një rrjet ish-agjentësh të kthyer në konsulentë, që u ofrojnë listat e kontakteve të tyre industrive të ndryshme, graviton rreth selisë së NSPA-s në Luksemburg. Ata kanë përfituar nga situata e re gjeopolitike, rritja e buxheteve të mbrojtjes në Europë dhe njohuritë e brendshme të NATO-s për të ndihmuar kompani të caktuara të fitojnë tenderë kompleksë të nisur nga NSPA. Ndonjëherë u jepnin edhe udhëzime mbi detaje të imta të kontratave. Kodi etik i NSPA-s nuk e trajton çështjen e kalimit të agjentëve të saj në sektorin privat dhe agjencia ka treguar pak shqetësim për karrierën e mëvonshme të punonjësve të saj.
Ushtritë e NATO-s në siklet
Çështja Elbit ka krijuar shqetësim në kryeqytetet europiane, duke qenë se prodhuesi izraelit ka furnizuar një numër të madh programesh të NATO-s vitet e fundit. Kompania fitoi një kontratë prej 175 milionë dollarësh për sisteme vetëmbrojtjeje për 12 helikopterë Airbus Caracal H225M të porositur nga forcat speciale holandeze, si edhe pajisje kundërmasash elektronike për avionët transportues C-390 të Austrisë dhe Holandës.
Elbit pajisi gjithashtu flotën e avionëve cisternë Airbus MRTT të tetë vendeve të NATO-s, përfshirë Gjermaninë, Holandën, Belgjikën dhe Danimarkën, një program i madh i vitit 2023 me vlerë dhjetëra miliona dollarë. Ushtria franceze, që porosit pak pajisje izraelite, nuk preket nga këto kontrata.
Sipas dokumenteve të brendshme të konsultuara nga La Lettre dhe partnerët e saj, Elbit Systems mund të futet tani në listën e zezë të NSPA-s pas pezullimit të përkohshëm të 13 kontratave që NATO i konsideron të dyshimta.
Ndërhyrja amerikane
Hetimi ndërkombëtar gjyqësor zbuloi një sistem të gjerë që shkon përtej kontratave të grupit izraelit. Sipas burimeve tona, Moeraert, konsulenti i arrestuar në Belgjikë, u prezantua me Eluasvilin nga një sipërmarrës i sektorit të mbrojtjes, emri i të cilit është shfaqur në raste të tjera ryshfeti: Ismaïl Terlemez. Ky biznesmen turk, po ashtu ish-agjent i NSPA-s, është CEO i grupit Arca Defence me seli në Ankara.
Terlemez ishte objekt i një hetimi të gjatë të FBI-s për ryshfete të lidhura me një kontratë TNT të NATO-s për Ushtrinë Amerikane. Ai u arrestua më 13 maj në aeroportin e Brukselit për dyshime se kishte marrë ryshfet, por u lirua më 9 korrik. Siç zbuloi La Lettre dhe partnerët e saj (LL, 20/10/25), Departamenti Amerikan i Drejtësisë (DoJ) pushoi akuzat ndaj tij vetëm dy javë pas një takimi mes Presidentit Donald Trump dhe homologut të tij turk Recep Tayyip Erdoğan më 25 qershor, në samitin e NATO-s në Hagë.
Një vendim i ngjashëm i DoJ u mor po atë ditë, 9 korrik. Ai përfshinte një tjetër çështje me valixhe me para në Rumani, që lidhej me kontrata me vlerë disa qindra milionë euro për furnizimin me karburant të anijeve ushtarake të vendeve të NATO-s.
Vendete anëtare të NATO-s kërkojnë transparencë
Këto raste të njëpasnjëshme korrupsioni kanë marrë tashmë përmasa politike në majën e hierarkisë së NATO-s. Ato ishin në rend dite në takimin e fundit më 19 nëntor të Këshillit të Atlantikut të Veriut, organi kryesor politik vendimmarrës i NATO-s. Stacy Cummings, Drejtoresha Amerikane e Përgjithshme e NSPA-s, u thirr të jepte shpjegime dhe disa nga 32 ambasadorët e vendeve anëtare kërkuan më shumë transparencë për të luftuar mashtrimet.
Një raport i brendshëm i publikuar nga La Lettre (dokument) zbuloi presionin e ushtruar nga Cummings dhe Uashingtoni për të kufizuar luftën kundër korrupsionit në auditimet e brendshme të NSPA-s (LL, 21/11/25).
Në Paris, më 2 dhjetor, në Asamblenë Kombëtare, çështja u ngrit gjatë seancës së pyetjeve të qeverisë. Deputeti Komunist Édouard Bénard i kërkoi shpjegime Ministres së Mbrojtjes Catherine Vautrin mbi “kontratat e manipuluara të armëve” nga “agjentë të korruptuar të NSPA-s”.
“Sapo lind dyshimi më i vogël, duhet patjetër të ketë hetime,” u përgjigj ministrja, duke theksuar se Franca ka kërkuar “vigjilencë maksimale” mbi aktivitetet e agjencisë dhe menaxhimin e prokurimeve. Qeveria franceze po e trajton seriozisht çështjen. Pas kontaktit fillestar të Bénard me Vautrin më 31 tetor, deputeti u lajmërua menjëherë nga këshilltarët e saj. I pyetur nga ekipi ynë, kabineti i ministrisë së mbrojtjes deklaroi se Franca po kërkon “vazhdim të përpjekjeve për të siguruar transparencë dhe efikasitet në veprimtarinë e agjencisë”. Kritikë, e formuluar me gjuhë diplomatike, që synon drejtpërdrejt qeverisjen e NSPA-s.
Elbit Systems, e pyetur për akuzat e korrupsionit, deklaroi se “zbaton një program të plotë të pajtueshmërisë” dhe se ka “ofruar çdo ndihmë që NSPA mund të kërkojë”. Por kompania tha gjithashtu se “nuk është në dijeni të detajeve të përmendura… dhe për këtë arsye nuk mund të komentojë në këtë fazë”. Aleanca e NATO-s nuk iu përgjigj pyetjeve tona, por në një memo të brendshme të datës 31 korrik, drejtuesja e programit të municioneve shënoi se “kompani të tjera [përveç Elbit] mund t’i nënshtrohen të njëjtit proces së shpejti”. Terlemez dhe Arca Defence nuk iu përgjigjën kërkesave tona për koment. Ndërsa Eliau Eluasvili nuk u arrit të kontaktohej para publikimit të këtij hetimi. /lalettre.fr
