Ushqimet ultra të përpunuara (UPF) ngjajnë më shumë me cigaret sesa me frutat dhe perimet, sipas një studimi të ri nga studiues të universiteteve Harvard, Michigan dhe Duke, i botuar më 3 shkurt në revistën shkencore Milbank Quarterly.
Studimi argumenton se UPF-të janë krijuar qëllimisht për të nxitur varësi dhe konsum të tepruar, në mënyrë të ngjashme me produktet e duhanit. Sipas autorëve, këto ushqime aktivizojnë të njëjtat mekanizma të shpërblimit në tru, duke çuar në sjellje kompulsive dhe pasoja serioze për shëndetin.
Në kategorinë e ushqimeve ultra të përpunuara përfshihen produkte të prodhuara industrialisht, shpesh të pasura me aditivë, ngjyrues dhe aromatizues artificialë, si pijet e gazuara, patatinat dhe biskotat. Këto produkte janë lehtësisht të aksesueshme në mbarë botën dhe lidhen me rritjen e sëmundjeve kronike.
Studiuesit paralajmërojnë gjithashtu për praktikat e marketingut, duke i quajtur etiketime si “pa sheqer” apo “me pak yndyrë” një formë “larjeje shëndetësore”. Sipas tyre, kjo i ngjan mënyrës se si filtrat e cigareve u promovuan dikur si mbrojtës për shëndetin, pa prova reale përfitimi.
Profesoresha Ashley Gearhardt nga Universiteti i Michiganit, eksperte e varësisë, tha se shumë pacientë e përshkruajnë marrëdhënien e tyre me UPF-të si varësi të mirëfilltë. “Shumë prej tyre thonë se ndihen të varur nga pijet e gazuara dhe ushqimet e ëmbla, njësoj si më parë nga cigaret,” theksoi ajo.
Autorët e studimit nënvizojnë se, ndryshe nga duhani, ushqimi është i domosdoshëm për jetesë, çka e bën ndërhyrjen edhe më urgjente. Ata rekomandojnë që politikat publike të largohen nga theksi mbi përgjegjësinë individuale dhe të fokusohen më shumë te rregullimi dhe llogaridhënia e industrisë ushqimore, duke marrë shembull nga politikat kundër duhanit.
Megjithatë, jo të gjithë ekspertët bien dakord me këtë krahasim. Profesori Martin Warren nga Instituti Quadram paralajmëron se ende nuk është e qartë nëse UPF-të shkaktojnë varësi farmakologjike si nikotina, apo nëse dëmet lidhen kryesisht me faktin që ato zëvendësojnë ushqimet më të shëndetshme.
Ndërkohë, Dr. Githinji Gitahi nga Amref Health Africa thekson se përhapja e ushqimeve ultra të përpunuara, veçanërisht në vendet me rregullim të dobët, po ushtron presion të madh mbi sistemet shëndetësore dhe rrit rrezikun e sëmundjeve jo-ngjitëse. /skyweb.al
