• Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
  • Kush jemi ne
  • Politika e Privatësisë
E mërkurë, 18 Nëntor, 2026
  • Hyr
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
Kreu Shëndet

Mënyra si flisni mund të zbulojë shenjat e hershme të plakjes së trurit

Editor Nga Editor
3 Tetor, 2026
në Shëndet
A A
Mënyra si flisni mund të zbulojë shenjat e hershme të plakjes së trurit
Share on FacebookShare on WhatsApp

Mënyra se si flet një person mund të zbulojë më shumë për shëndetin dhe plakjen e tij sesa mendohej më parë. Këtë e ka treguar një studim i ri që përdori një mjet të automatizuar kompjuterik të quajtur “speech clock” (ora e të folurit).

Mosha e përcaktuar nga të folurit nuk lidhet vetëm me mënyrën se si tingëllon zëri. Studiuesit thonë se ajo pasqyron edhe atë që po ndodh brenda trupit dhe shpresojnë që kjo metodë të mund të përdoret si një alternativë e lirë, jo-invazive dhe e automatizuar për matjen e plakjes biologjike.

“Zëri ynë duket se përmban shumë më tepër informacion rreth plakjes nga sa e kemi kuptuar më parë”, tha Agustín Ibáñez, autori kryesor i studimit në Trinity College Dublin.

Një program kompjuterik i automatizuar llogariti moshën e të folurit të një personi dhe e krahasoi atë me moshën e tij reale. Kjo tregoi nëse mënyra e të folurit dukej më e re, normale apo më e vjetër se sa pritej për moshën kronologjike, duke dhënë gjithashtu të dhëna për plakjen e shëndetshme.

“Ai kap si kalimin e kohës kronologjike, ashtu edhe sinjale që vijnë nga njohja, truri, biologjia e përgjithshme e trupit dhe madje edhe nga mjedisi ynë social i akumuluar”, shtoi ai.

Studiuesit analizuan regjistrime audio të gati 3,000 të rriturve që flisnin spanjisht në Amerikën Latine. Pjesëmarrësit kryen një sërë detyrash, duke përfshirë tregimin e një filmi të shkurtër të animuar, ritregimin e një historie pas një intervali prej 20 minutash dhe emërtimin e objekteve që i përkisnin kategorive të caktuara.

Duke përdorur mësimin makinerik (machine learning), ekipi analizoi qindra karakteristika të të folurit dhe të përmbajtjes së asaj që thoshin njerëzit, si shpejtësia e të folurit dhe pauzat, tonaliteti i zërit, përmbajtja emocionale, fjalori dhe saktësia kuptimore. Këto të dhëna u përdorën për të vlerësuar moshën kronologjike dhe për të krijuar për çdo person një “speech age gap”, pra diferencën midis moshës së të folurit dhe moshës reale.

Ora e të folurit arriti të dallonte personat e shëndetshëm nga ata me demencë. Personat e shëndetshëm kishin diferencat më të vogla midis moshës së të folurit dhe moshës reale, ndërsa diferenca bëhej gradualisht më e madhe te personat me sëmundjen e Alzheimerit dhe te disa forma të demencës frontotemporale.

Personat, të folurit e të cilëve dukej më i vjetër nga sa pritej për moshën e tyre, shfaqnin shenja të plakjes së përshpejtuar në disa sisteme biologjike dhe klinike.

Skanimet MRI të trurit treguan humbje më të madhe të strukturës së trurit dhe ndryshime në aktivitetin e tij.

Rezultatet më të larta të “moshës së të folurit” u lidhën gjithashtu me nivele më të larta të p-Tau217, një proteinë në gjak që lidhet me sëmundjen e Alzheimerit.

Pjesëmarrësit me rezultate që tregonin të folur më të vjetër performuan më dobët në testet e kujtesës, përqendrimit dhe zgjidhjes së problemeve. Kjo lidhje nuk u shfaq vetëm në detyrat që lidhen me gjuhën, por edhe në detyra jo-verbale, si kujtesa vizuale.

“Gjetja më e gjerë është megjithatë e habitshme, pasi zëri i një personi mund të ofrojë një pasqyrë jashtëzakonisht të përmbledhur të shumë dimensioneve të plakjes”, tha Ibáñez.

Sipas tij, faktorë si mosha kronologjike, plakja e trurit, aftësitë njohëse dhe shenjat e Alzheimerit dhe demencës zakonisht maten me mjete shumë të ndryshme dhe shpesh të kushtueshme. Megjithatë, duket se këto aspekte konvergojnë në mënyrën se si një person flet.

Autorët theksuan se shumë nga metodat aktuale për matjen e plakjes biologjike kërkojnë skanime MRI, analiza gjaku ose vlerësime klinike të specializuara. Në të kundërt, “ora e të folurit” ofron një alternativë me kosto të ulët, jo-invazive dhe të automatizuar, e cila mund të realizohet në distancë duke përdorur pajisje të zakonshme, pa pasur nevojë për personel mjekësor të specializuar.

Megjithatë, studiuesit theksuan se “speech clock” nuk është ende një test diagnostikues për demencën dhe nuk mund të përcaktojë nëse një mënyrë të foluri që duket më e vjetër parashikon se kush do të zhvillojë më vonë rënie të aftësive njohëse.

Etiketat: plakja
Artikulli para

Makinat elektrike mund të shkaktojnë më shumë të përziera te disa pasagjerë

Artikulli pas

G7 miraton nxjerrjen emergjente të 100 milionë fuçive naftë nga rezerva në treg pas presionit të SHBA

Editor

Editor

Nga Kategoria

OKB ngre alarmin: Kimikatet në produktet e përditshme çrregullojne hormonet, rrezik serioz për shëndetin
Shëndet

OKB ngre alarmin: Kimikatet në produktet e përditshme çrregullojne hormonet, rrezik serioz për shëndetin

18 Nëntor, 2026
Qeveria ndryshon procedurat e punësimit të mjekëve, udhëzimi i ri krijon pengesa për lëvizjet paralele
Ekonomi

Gati ligji për njohjen automatike të diplomave të mjekëve dhe infermierëve shqiptarë në BE! 

18 Nëntor, 2026
Paradoksi i industrisë së duhanit: Kompanitë rrisin fitimet edhe pse miliona duhanpirës po heqin dorë
Kryesore

Ndryshojne paketat e cigareve, s’ka tym duhani deri 10 metra larg shkollave dhe spitaleve

18 Nëntor, 2026
Shqipëria ndalon me ligj cigaret elektronike “vapes” dhe qeset me nikotinë, kur nis bllokimi: Rregulla të reja mbi duhanpirjen
Ekonomi

Shqipëria ndalon me ligj cigaret elektronike “vapes” dhe qeset me nikotinë, kur nis bllokimi: Rregulla të reja mbi duhanpirjen

18 Nëntor, 2026
Mjekët pa alternativa trajtimi: Mbi 35 mijë të vdekur çdo vit në Europë nga rezistenca ndaj antibiotikëve
Shëndet

Mjekët pa alternativa trajtimi: Mbi 35 mijë të vdekur çdo vit në Europë nga rezistenca ndaj antibiotikëve

18 Nëntor, 2026
OBSH: Konsumimi i duhanit te gratë dhe vajzat në Evropë mbetet shqetësues
Shëndet

OBSH: Konsumimi i duhanit te gratë dhe vajzat në Evropë mbetet shqetësues

17 Nëntor, 2026
Artikulli pas
G7 miraton nxjerrjen emergjente të 100 milionë fuçive naftë  nga rezerva në treg pas presionit të SHBA

G7 miraton nxjerrjen emergjente të 100 milionë fuçive naftë nga rezerva në treg pas presionit të SHBA

Të Përzgjedhura

Si luftrat po zgjasin orët tona të fluturimit
Aviacion

Si luftrat po zgjasin orët tona të fluturimit

Nga SkyWeb
13 Mars, 2026
0

Konflikti i përshkallëzuar në Lindjen e Mesme po sjell pasoja të drejtpërdrejta edhe në trafikun ajror ndërkombëtar. Sulmet mes SHBA,...

Lexo të plotë
Qeveria prezanton programin “Rilindja 2.0”, Demo: Model i ri për zhvillimin e bashkive

Qeveria prezanton programin “Rilindja 2.0”, Demo: Model i ri për zhvillimin e bashkive

28 Maj, 2026
Kompania private shkallmon tubacionet e ujit te “Komuna e Parisit” në Tiranë, llumi pushton depozitat e pallateve

Uji i ndotur te “Komuna e Parisit” në Tiranë, Krimi Ekonomik nis hetimet

12 Prill, 2025
Ukraina paralajmëron kompanitë ajrore: Hapësira ajro ruse, është e pasigurt. SHMANGENI!

Ukraina paralajmëron kompanitë ajrore: Hapësira ajro ruse, është e pasigurt. SHMANGENI!

2 Shtator, 2026
Boja e kuqe që ngjyros tekstilet hidhet në ëmbëlsira, rrezikohet shëndeti i konsumatorit

Boja e kuqe që ngjyros tekstilet hidhet në ëmbëlsira, rrezikohet shëndeti i konsumatorit

14 Qershor, 2025

Të Fundit

OKB ngre alarmin: Kimikatet në produktet e përditshme çrregullojne hormonet, rrezik serioz për shëndetin

OKB ngre alarmin: Kimikatet në produktet e përditshme çrregullojne hormonet, rrezik serioz për shëndetin

18 Nëntor, 2026
Qeveria ndryshon procedurat e punësimit të mjekëve, udhëzimi i ri krijon pengesa për lëvizjet paralele

Gati ligji për njohjen automatike të diplomave të mjekëve dhe infermierëve shqiptarë në BE! 

18 Nëntor, 2026
Paradoksi i industrisë së duhanit: Kompanitë rrisin fitimet edhe pse miliona duhanpirës po heqin dorë

Ndryshojne paketat e cigareve, s’ka tym duhani deri 10 metra larg shkollave dhe spitaleve

18 Nëntor, 2026
Shqipëria ndalon me ligj cigaret elektronike “vapes” dhe qeset me nikotinë, kur nis bllokimi: Rregulla të reja mbi duhanpirjen

Shqipëria ndalon me ligj cigaret elektronike “vapes” dhe qeset me nikotinë, kur nis bllokimi: Rregulla të reja mbi duhanpirjen

18 Nëntor, 2026
SkyWeb.al

Info

Skyweb.al është media online me profil ekonomik, e fokusuar në lajme të thelluara mbi ekonominë, financat, biznesin, turizmin dhe aviacionin civil.

Kontakt

Email: info@skyweb.al

NIPT: M51916003M

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Mirësevini!

Hyni në llogarinë tuaj.

Keni harruar fjalëkalimin?

Riktheni fjalëkalimin

Ju lutem shkruani username ose email

Hyr