Një ndër asetet më strategjike të Shqipërisë në fushën e akuakulturës, Qendra e Shkripëzimit të midhjeve në Manastir, Sarandë, rrezikon të përjashtohet padrejtësisht nga një ndër projektet më të mëdha investuese në këtë sektor – Projekti i Ekonomisë Blu, financuar nga një kredi 25 milionë euro e qeverisë italiane. Vendimi i raportuar për përjashtimin e kësaj qendre publike nga skema investuese ka ndezur alarm në qarqet profesionale, shoqërinë civile dhe vetë komunitetin e prodhuesve lokalë te midhjeve.
E ndërtuar me financimin e Bashkimit Evropian në vitin 2006 dhe aktualisht nën administrimin publik të Drejtorisë së Shërbimeve të Peshkimit dhe Akuakulturës, kjo qendër është nyja kyçe për garantimin e cilësisë dhe sigurisë ushqimore të midhjeve të kultivuara në liqenin ekologjik të Butrintit – një pasuri natyrore kombëtare me status të mbrojtur.
Aktualisht, kjo qendër operon me vetëm tre tanka me një kapacitet maksimal prej 3 tonësh, ndjeshëm më pak se nevojat aktuale të prodhimit. Sektori i midhjeve në Butrint po njeh rritje të shpejtë, por përpunimi mbetet pengesa kryesore për zgjerim në tregun vendas dhe eksport.
Projekt i braktisur për interesa klienteliste?
Burime të besueshme tregojnë se brenda Ministrisë së Bujqësisë po hartohen plane për të përjashtuar Qendrën e Shkripëzimit nga financimi i Projektit të Ekonomisë Blu, për ta përgatitur më pas për dhënie me koncesion apo qira një subjekti privat, me lidhje të privilegjuara. Nëse këto pretendime vërtetohen, bëhet fjalë për një abuzim flagrant me fondet publike dhe një krim institucional ndaj një sektori jetik kombëtar.
Ky veprim do të ishte në kundërshtim me vetë objektivat e projektit të Ekonomisë Blu, i cili është dizenjuar për të mbështetur zhvillimin e qëndrueshëm, përmes forcimit të infrastrukturave publike, dhe jo për privatizime të kamufluara.
Pasojat: nga dëmtimi i eksportit deri te përjashtimi i prodhuesve të vegjël
Kalimi i Qendrës së Shkripëzimit të midhjeve në Butrint nga administrimi publik në duar private do të kishte pasoja të thella dhe të shumëfishta për sektorin e akuakulturës në Shqipëri. Përtej një vendimi teknik, kjo do të përfaqësonte një goditje të drejtpërdrejtë ndaj sigurisë ushqimore, konkurrueshmërisë së prodhimit vendas dhe barazisë në aksesin ndaj shërbimeve bazë.
Nëse kjo qendër do të vihej nën kontrollin e një subjekti privat, interesi për fitim do të mbizotëronte mbi interesin publik. Kjo do të sillte një reduktim të dukshëm të kontrolleve laboratorike mbi midhjet e gjalla dhe mbi cilësinë e ujërave të liqenit të Butrintit. Komprometimi i këtyre standardeve do të kishte pasoja të drejtpërdrejta në sigurinë e konsumatorëve dhe do të minonte besueshmërinë e produkteve shqiptare në tregjet ndërkombëtare, veçanërisht në Bashkimin Evropian, ku kërkesat për certifikim dhe gjurmueshmëri janë jashtëzakonisht të rrepta.
Prodhuesit e vegjël, të cilët përbëjnë pjesën më të madhe të sektorit, do të ishin ndër viktimat e para të këtij ndryshimi. Ata nuk do të mund të përballonin tarifat apo kushtet që një operator privat do të vendoste, çka do t’i përjashtonte nga shërbimi dhe do t’i detyronte të operonin jashtë skemave të formalizuara. Kjo jo vetëm do të rrezikonte të ardhurat e tyre, por do të nxiste edhe informalitetin dhe uljen e cilësisë së produktit në treg.
Për më tepër, ky kalim në duar private do të përbënte një shkelje të hapur të ligjit shqiptar nr. 64/2012 “Për Peshkimin”, i cili përcakton qartë se asetet publike që ofrojnë shërbime të kontrollit, certifikimit dhe analizave nuk mund të privatizohen. Në thelb, do të minohej roli mbikëqyrës i shtetit, do të dobësohej bashkëpunimi me Inspektoratin e Peshkimit dhe do të hapej rruga për abuzime, ndotje dhe aktivitete të paligjshme në një zonë me rëndësi të jashtëzakonshme ekologjike dhe ekonomike.
Zgjidhja: Investim publik, jo privatizim
Përballë kësaj situate, zgjidhja nuk qëndron në delegimin e përgjegjësive te sektori privat, por në forcimin e kapaciteteve publike. Zgjerimi i Qendrës së Shkripëzimit në Manastir nuk është një luks, por një domosdoshmëri kombëtare. Rritja e numrit të tankeve për shkripëzim është jetike për të përballuar fluksin në rritje të midhjeve të kultivuara në liqen dhe për të garantuar sigurinë ushqimore të produktit që arrin te konsumatori vendas dhe i huaj.
Po aq e rëndësishme është edhe ngritja e një linje moderne për përpunimin e mishit të midhjes, e cila do të lejojë analizën, paketimin dhe etiketimin sipas standardeve të Bashkimit Evropian. Kjo linjë jo vetëm që do të rrisë vlerën e shtuar të produkteve, por do të hapë edhe vende të reja pune, duke ndihmuar zhvillimin ekonomik lokal dhe duke ruajtur mjedisin.
Laboratorët për analiza mikrobiologjike dhe hidrokimike duhet të përforcohen për të përmbushur standardet më të larta të kontrollit, ndërkohë që mbajtja e Qendrës nën pronësi publike është e vetmja mënyrë për të garantuar transparencë, akses të barabartë për të gjithë prodhuesit dhe funksionim në interes të përgjithshëm. /voxnews.al
