Norvegjia është kthyer në simbolin më të qartë të një shteti që ka arritur një nivel të jashtëzakonshëm pasurie, duke ngritur një pyetje që deri dje dukej absurde: a mund të bëhet një vend tepër i pasur?
Një nga ilustrimet më të dukshme të këtij realiteti është Muzeu “Edvard Munch” në Oslo, një godinë 13-katëshe e ndërtuar me alumin të ricikluar dhe xham, e përfunduar në vitin 2021 me një kosto prej 350 milionë dollarësh. Projekti u vonua me një dekadë dhe tejkaloi buxhetin me rreth 200 milionë dollarë, por kjo nuk e pengoi realizimin e tij. Për shumëkënd, ai përfaqëson vetë Norvegjinë: një shtet modern, i sofistikuar dhe aq i pasur sa kostoja nuk është më pengesë.
Pasuria e vendit është ndërtuar mbi naftën, që ka transformuar ekonominë në një nga më të fortat në botë. Të ardhurat për frymë arrijnë rreth 90 mijë dollarë, duke e renditur Norvegjinë ndër vendet më të pasura globalisht, pas disa shteteve të vogla dhe Zvicrës.
Që prej vitit 1991, qeveria ka krijuar një nga fondet sovrane më të mëdha në botë, që sot kap vlerën e rreth 2.2 trilionë dollarëve. Kjo përkthehet në rreth 400 mijë dollarë për çdo qytetar të saj, një nivel që i jep shtetit një siguri financiare të pazakontë dhe mundësi të mëdha për politika sociale.
Të ardhurat nga ky fond mbështesin një nga sistemet më bujare të mirëqenies në botë, me shërbime publike të avancuara dhe standard të lartë jetese. Por pikërisht kjo bollëk ka nisur të ngrejë shqetësime të reja.
Ekspertët paralajmërojnë se pasuria e tepërt mund të sjellë efekte anësore, si rritja e kostove, varësia nga burimet natyrore dhe mungesa e presionit për inovacion dhe produktivitet. Në një ekonomi ku shteti ka rezerva të mëdha financiare, rreziku është që efikasiteti të bjerë dhe vendimet të mos drejtohen më nga nevoja, por nga mundësia për të shpenzuar.
Në thelb, rasti i Norvegjisë po hap një debat të ri në ekonominë globale: jo më si të bëhesh i pasur, por si të menaxhosh pasurinë kur ajo bëhet kaq e madhe sa fillon të krijojë sfida të reja për vetë zhvillimin. /economist
