Bashkimi Europian hyn në një fazë të re të kontrollit kufitar duke nisur nga 11 prilli 2026 zbatimin e plotë të sistemit Entry Exit (EES), një mekanizëm që ndryshoi rrënjësisht mënyrën se si regjistrohen hyrjet dhe daljet në territorin e vendeve Schengen për qytetarët jashtë BE, përfshirë edhe shqiptarët. Sistemi ishte aplikuar në disa pika kufitare nga tetori 2025, por 11 prill shënon aplikimin e përgjithshëm të tij.
Ky sistem i ri i jep fund praktikës së vulosjes së pasaportave dhe e zëvendëson atë me një regjistrim tërësisht elektronik. Në momentin që një qytetar kalon kufirin, autoritetet do të regjistrojnë të dhënat e tij në sistem, përfshirë datën e hyrjes dhe daljes, si dhe të dhëna biometrike si fotografia e fytyrës dhe gjurmët e gishtave
Zbatimi i plotë vjen pas një periudhe disa mujore testimi dhe aplikimi gradual, gjatë së cilës vendet anëtare kanë futur në përdorim pjesë të ndryshme të sistemit. Tashmë, nga prilli, EES do të jetë funksional në të gjitha pikat kufitare të 29 vendeve që janë pjesë e zonës Schengen, duke krijuar një databazë të unifikuar për lëvizjet e udhëtarëve.
Në praktikë, kjo do të thotë se çdo qytetar që hyn për herë të parë pas këtij momenti do të duhet të regjistrohet në sistem. Ky regjistrim fillestar përfshin marrjen e të dhënave biometrike dhe mund të zgjasë më shumë se procedurat e zakonshme, sidomos në aeroportet apo pikat kufitare me fluks të lartë. Megjithatë, pasi këto të dhëna të jenë ruajtur, në hyrjet dhe daljet e mëvonshme procesi pritet të jetë më i shpejtë, pasi autoritetet do të bëjnë vetëm verifikimin e tyre.
Pikërisht kjo është një nga pyetjet kryesore që lind për udhëtarët: a do të merren sërish gjurmët e gishtave në çdo kalim kufiri? Në shumicën e rasteve, përgjigjja është jo. Nëse të dhënat biometrike janë regjistruar një herë dhe sistemi i njeh ato, kontrolli kufitar do të konsistojë kryesisht në verifikim. Megjithatë, autoritetet mund të kërkojnë përsëritjen e marrjes së të dhënave në raste specifike, për shembull kur ka probleme teknike, dyshime për identitetin apo nevojë për përditësim të informacionit.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me automatizimin e procedurave. Në shumë pika kufitare do të vendosen pajisje vetë-shërbimi, ku udhëtarët mund të regjistrojnë paraprakisht të dhënat e tyre përpara se të paraqiten te oficeri i kontrollit. Ky model synon të reduktojë radhët dhe të përshpejtojë kalimin e kufirit, megjithëse në fazat e para të zbatimit mund të ketë ende vonesa për shkak të adaptimit me sistemin e ri
Sistemi Entry Exit nuk është thjesht një ndryshim teknik, por një instrument i ri kontrolli për autoritetet europiane. Ai do të lejojë identifikimin automatik të personave që qëndrojnë më shumë se afati i lejuar 90 ditë, si dhe do të regjistrojë çdo refuzim hyrjeje apo shkelje të rregullave. Në këtë mënyrë, BE synon të forcojë sigurinë, të luftojë migracionin e paligjshëm dhe të reduktojë rastet e mashtrimeve me dokumente
Për udhëtarët, kjo do të thotë më shumë kontroll, por edhe një sistem më të strukturuar dhe të parashikueshëm. Çdo lëvizje do të regjistrohet në mënyrë dixhitale dhe do të jetë e verifikueshme në kohë reale, duke shënuar kalimin drejt një epoke të re të menaxhimit të kufijve në Europë./skywebal
