Rastet e kancerit pritet të rriten me 66,7% deri në vitin 2050, ndërsa qasja në trajtim mbetet e pabarabartë mes vendeve të pasura dhe atyre të varfra, paralajmëron OBSH.
Rastet e kancerit në mbarë botën pritet të rriten, pasi njerëzit jetojnë më gjatë, popullsia vazhdon të shtohet dhe ekspozimi ndaj faktorëve të rrezikut, si ndotja e mjedisit, po rritet. Megjithatë, sipas një raporti të ri të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), disa vende do të përballen me një barrë shumë më të madhe se të tjerat.
Rritjet më të mëdha parashikohen në rajonin e Afrikës dhe në rajonin e Mesdheut Lindor, përkatësisht me 125,2% dhe 109,8%. Për shkak të pabarazive të vazhdueshme, barra më e rëndë e kancerit pritet të bjerë mbi vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme të ulëta.
Sipas OBSH-së, panorama globale e kancerit karakterizohet nga pabarazi të thella.
Për shembull, mbijetesa pesëvjeçare për kancerin e gjirit dhe kanceret e fëmijëve është mbi 85% në vendet me të ardhura të larta, por bie nën 45% në vendet me të ardhura të ulëta.
Mungesat e mëdha në qasjen ndaj diagnostikimit të kancerit kërcënojnë mundësinë për zbulim në kohë dhe përcaktim të saktë të stadit të sëmundjes, duke penguar kështu trajtimin e duhur. Në shumë vende, diagnoza në faza të avancuara mbetet ende normë, edhe për lloje kanceri që mund të zbulohen herët, thuhet në raport.
Pabarazi të mëdha në kujdesin ndaj pacientëve me kancer vërehen si ndërmjet vendeve, ashtu edhe brenda tyre. Këto lidhen me nivelin arsimor, vendbanimin urban ose rural, përkatësinë etnike, gjininë, si edhe me faktorë të tillë si aftësia e kufizuar, statusi i popullsive autoktone, emigrantëve apo personave të zhvendosur.
“Nëse një person mbijeton nga kanceri nuk duhet të varet kurrë nga vendi ku ka lindur apo nga të ardhurat që ka,” tha drejtori i përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus.
“Pabarazitë e dokumentuara në këtë raport nuk janë të pashmangshme; ato janë rezultat i zgjedhjeve që janë bërë dhe mund të ndryshohen përmes veprimit më të fortë dhe të bashkërenduar,” shtoi ai.
Megjithëse angazhimet politike janë forcuar gjatë viteve të fundit, OBSH paralajmëron se përparimi ka qenë shumë i ngadaltë.
Aktualisht, 82% e vendeve kanë hartuar plane kombëtare për kontrollin e kancerit dhe inovacioni shkencor po përparon me ritme të shpejta në nivel global. Megjithatë, këto përparime ende nuk po përkthehen në masa shpëtuese për jetën me shpejtësinë e nevojshme.
“Edhe pse po shohim ulje të rasteve të disa llojeve të kancerit në vendet që kanë zbatuar politika parandaluese, përparimi ka qenë shumë i ngadaltë,” tha Elisabete Weiderpass, drejtoreshë e Agjencisë Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC) të OBSH-së.
“Profili i kancerit po ndryshon dhe gjithnjë e më shumë ndikohet nga rritja e obezitetit, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e shëndetshme dhe ndotja e ajrit. Parandalimi i kancerit duhet të mbetet një prioritet politik.”
Aktualisht, një në pesë persona rrezikon të preket nga kanceri gjatë jetës së tij, ndërsa 92% e popullsisë do të kenë një anëtar të afërt të familjes me diagnozë kanceri.
Në vitin 2024, në mbarë botën u regjistruan 20,6 milionë raste të reja të kancerit dhe u vlerësuan 9,7 milionë vdekje si pasojë e kësaj sëmundjeje. Kanceri është shkaku i dytë kryesor i vdekjeve në botë, pas sëmundjeve kardiovaskulare.
Tek burrat, llojet më të shpeshta të kancerit janë kanceri i mushkërive dhe kanceri i prostatës, ndërsa tek gratë janë kanceri i gjirit dhe kanceri i mushkërive.
Për të frenuar këtë prirje, OBSH u bën thirrje autoriteteve kombëtare të:
- forcojnë sistemet e mbledhjes së të dhënave dhe mekanizmat e llogaridhënies për të monitoruar përparimin dhe për të orientuar politikat;
- rrisin investimet në zbatimin e masave parandaluese dhe të trajtimit;
- forcojnë bashkëpunimin ndërkombëtar afatgjatë, duke lidhur kërkimin shkencor me politikat dhe praktikën klinike.
“Zgjedhjet që bëjmë sot dhe në vitet që vijnë do të përcaktojnë barrën dhe përvojën e kancerit për shumë vite në të ardhmen,” përfundoi Tedros Adhanom Ghebreyesus.
