Studiuesit në Universitetin Stanford zbuluan se mënyra se si një fëmijë flet për ngjarje stresuese ose të vështira është një tregues më i mirë i rrezikut për probleme të ardhshme të shëndetit mendor sesa vetë përmbajtja e asaj që ai thotë.
Ekspozimi ndaj stresit në vitet e para të jetës është një sfidë e madhe për shëndetin publik, pasi lidhet me deri në një të tretën e diagnozave psikiatrike tek të rriturit në mbarë botën. Autorët e studimit theksojnë se ende mungojnë mjetet për të identifikuar se cilët fëmijë janë më të rrezikuar.
“Ky studim ofron një provë të fortë se mund të zhvillohen mjete të thjeshta dhe të përdorshme në shkallë të gjerë për të identifikuar shenjat e rrezikut përpara se një person të diagnostikohet,” tha Chase Antonacci, autori kryesor i studimit nga Shkolla e Shkencave Humane dhe Shkencore në Stanford.
Sipas Antonacci, adoleshenca është periudha kur depresioni dhe ankthi shfaqen më shpesh, ndërsa pasi këto çrregullime zhvillohen, trajtimi i tyre bëhet shumë i vështirë.
Autorët theksojnë se jo çdo fëmijë që përjeton ngjarje të vështira në fëmijërinë e hershme zhvillon probleme të shëndetit mendor apo të sjelljes. Përkundrazi, shumë prej tyre tregojnë aftësi për t’u përshtatur dhe për të kapërcyer vështirësitë.
Kjo ndryshueshmëri krijon një “hendek parashikimi”, duke e bërë të vështirë përcaktimin se cilët fëmijë janë në rrezik për të zhvilluar probleme psikologjike.
Studiuesit intervistuan më shumë se 200 fëmijë, të moshës nga 9 deri në 13 vjeç, për përvojat e tyre stresuese. Duke përdorur mjete të inteligjencës artificiale për analizën e gjuhës, ata arritën të parashikonin se cilët fëmijë kishin më shumë gjasa të zhvillonin probleme si ankthi dhe depresioni, bazuar vetëm në mënyrën se si flisnin.
Studimi identifikoi disa veçori të të folurit që lidhen me një rrezik më të lartë për vështirësi psikologjike në të ardhmen.
Për shembull, përdorimi më i shpeshtë i parafjalëve, që tregon një strukturë më komplekse të rrëfimit, ishte një nga treguesit më të fortë të problemeve të ardhshme emocionale.
Një tjetër karakteristikë e lidhur me rrezikun ishte përdorimi i gjuhës absolute ose të sigurt, me fjalë si “gjithmonë” ose “kurrë”.
Në të kundërt, përdorimi më i madh i përemrave në vetën e tretë – si “ai”, “ajo”, “ata” që tregon një fokus më të madh tek të tjerët dhe bota përreth, u shoqërua me një rrezik më të ulët.
Përmbajtja kundrejt stilit të të folurit
Studiuesit analizuan edhe përmbajtjen e rrëfimeve të fëmijëve dhe zbuluan se, megjithëse ajo nuk ishte aq e saktë sa stili i të folurit për të parashikuar shfaqjen e çrregullimeve klinike, ishte e dobishme për të parashikuar sa të rënda mund të ishin simptomat.
Rrëfimet që përqendroheshin te konfliktet, frika dhe shqetësimi, duke përdorur fjalë si “luftë”, “e frikshme” dhe “u sulmova”, u lidhën me një rrezik më të lartë. Këto përfshinin përshkrime të dhunës fizike, përjashtimit shoqëror dhe situatave me ngarkesë të lartë emocionale, si bërtitjet.
Nga ana tjetër, rrëfimet që përqendroheshin te aktivitetet pozitive dhe hobet, me fjalë si “luaj”, “futboll” dhe “qen”, u shoqëruan me një rrezik më të ulët. E njëjta gjë u vu re edhe për përshkrimet neutrale të rutinës së përditshme dhe përmendjet e drejtpërdrejta të kujdesit për shëndetin mendor.
Autorët arritën në përfundimin se ajo që thonë fëmijët zbulon detajet e ngjarjeve stresuese që kanë përjetuar, ndërsa mënyra se si i tregojnë ato tregon se si i organizojnë dhe i interpretojnë këto përvoja.
“Sjellja e të folurit është një mjet i lirë, i lehtë për t’u përdorur dhe i zbatueshëm në shkallë të gjerë. Është i aksesueshëm dhe mund të jetë një parashikues më i fortë i zhvillimit të problemeve të shëndetit mendor sesa shumë faktorë të tjerë të marrë veçmas,” tha Ian Gotlib, autori i lartë i studimit.
