Ndërsa Danubi po tkurret për shkak të temperaturave ekstreme, lumi po zbulon një mbetje tronditëse të së kaluarës së luftës në Evropë.
Këtë muaj, nivelet rekord të ulëta të ujit në Danub kanë nxjerrë në pah të paktën 20 anije luftarake gjermane pranë Prahovos, në Serbinë lindore. Trupa të ndryshkur dhe direkë të thyer po dalin mbi sipërfaqe – mbetjet e një flote naziste nga Deti i Zi, e cila u fundos qëllimisht gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Anijet e mbytura janë shfaqur edhe gjatë thatësirave të mëparshme, por nxehtësia ekstreme dhe thatësira e këtij viti kanë bërë që dhjetëra anije të rikthehen në pamje. Disa besohet se mund të përmbajnë armë dhe eksplozivë, duke e kthyer këtë pjesë të një prej lumenjve më të mëdhenj të Evropës në një fushëbetejë të frikshme dhe tashmë të dukshme.
Për udhëtarët që lundrojnë në Danub këtë verë, rënia e nivelit të ujit po zbulon një peizazh dhe një histori që zakonisht fshihen nën sipërfaqen e lumit.
Si përfunduan aty?
Historia e tyre fillon më shumë se tetë dekada më parë. Në vitin 1944, forcat gjermane po tërhiqeshin në Frontin Lindor, ndërsa sovjetikët përparonin në rajon. Kjo la rreth 200 anije të flotës naziste të Detit të Zi të bllokuara në një zonë që po binte me shpejtësi nën kontrollin sovjetik.
Danubi ofronte një rrugë arratisjeje, por Gryka e Hekurt (Iron Gates) – një pjesë e ngushtë dhe historikisht e rrezikshme e lumit – krijonte një pengesë të madhe. Në shtator të vitit 1944, kundëradmirali gjerman Paul-Willy Zieb urdhëroi fundosjen e më shumë se 200 anijeve, ndërsa Ushtria e Kuqe po afrohej.
Anijet u fundosën qëllimisht për të parandaluar kapjen e tyre nga sovjetikët dhe për të penguar përparimin e tyre.
Sot, mund të ulesh në kuvertën e një anijeje turistike që lundron në Danub, me një gotë verë në dorë, dhe të shikosh këto vende të bukura të kalojnë përpara syve. Por i njëjti peizazh ka qenë dëshmitar i luftës, fashizmit, shtypjes dhe vuajtjeve të jashtëzakonshme njerëzore.
— Kenneth Reece
Shumica e anijeve kanë qëndruar të zhytura nën ujë që atëherë, pjesërisht sepse shumë prej tyre mund të përmbajnë ende municione të pashpërthyera dhe përbëjnë rrezik për lundrimin. Serbia ka nisur një program me vlerë rreth 30 milionë euro për heqjen e disa prej anijeve, por përparimi ka qenë i ngadaltë, pasi pastrimi i sigurt i shtratit të lumit është një proces kompleks.
Për udhëtarët, kjo është një pamje e jashtëzakonshme përgjatë lumit të dytë më të gjatë të Evropës, i cili shtrihet për rreth 2.850 kilometra nëpër 10 vende dhe përshkon shekuj të mbushur me rënien e perandorive dhe ndryshimin e vazhdueshëm të aleancave.
Kenneth Reece, një planifikues udhëtimesh që së fundmi lundroi në Danubin e poshtëm me anijen turistike Avalon Passion, thotë se gjatë udhëtimit të tyre u përballën vazhdimisht me kujtime të historisë së trazuar të rajonit.
“Vizituam kështjella mesjetare, dëgjuam histori për jetën nën komunizëm dhe diktaturë, mësuam për luftërat që kanë formësuar këtë rajon dhe udhëtuam në vende ku një pjesë e kësaj historie është ende brenda kujtesës së njerëzve,” tha Reece.
“Dëgjimi për anijet gjermane të Luftës së Dytë Botërore, të mbytura nën Danub, i shtoi edhe një shtresë tjetër historisë… Historia nuk ndodhej vetëm në muze apo monumente. Një pjesë e saj ishte, fjalë për fjalë, nën këmbët tona.
