Ishte gjatë viteve të adoleshencës kur Mary filloi të bëhej gjithnjë e më e shqetësuar në situata shoqërore. Gjendja u përkeqësua aq shumë sa ajo zhvilloi depresion dhe iu desh të merrte pushim nga shkolla.
Në kohën kur filloi universitetin, ajo i shmangte plotësisht situatat në grup.
“Unë nuk u bashkova me klubet dhe shoqatat siç bënin të tjerët,” thotë Mary (jo emri i saj i vërtetë). “Thjesht mendoja se askush nuk do të donte të më njihte. Në të vërtetë, nuk bëra as edhe një shok gjatë gjithë viteve të universitetit.”
Ankthi social i Mary-t ishte aq i rëndë sa ajo u diagnostikua me çrregullim të ankthit social – një gjendje që prek deri në 12% të njerëzve në një moment të jetës së tyre.
Por shumë më tepër njerëz raportojnë se kanë vështirësi në përgjithësi. Ndërsa studentët rikthehen në universitet, ne pyetëm ekspertët se si mund t’i kapërcejnë këto ndjenja, pavarësisht nëse janë në vitin e parë apo në vitin e fundit.
Hulumtimet kanë sugjeruar se më shumë se një e pesta e studentëve universitarë përjetojnë një lloj ankthi social gjatë studimeve të tyre. Në një studim nga Universiteti i Chichester-it, kjo është lidhur me nota më të ulëta, marrëdhënie më të dobëta dhe izolim.
Për shumë njerëz, universiteti është hera e parë që largohen nga shtëpia – dhe pritshmëria është që ata të krijojnë shpejt miqësi.
Mary, e cila studioi në Universitetin e Exeter-it, thotë se ajo u përpoq. “Kur mbërrita për herë të parë, shkova në një shoqatë, por të gjithë po flisnin me njëri-tjetrin dhe papritur më pushtoi një frikë. Ndjeva se nuk do të përshtatesha dhe u ktheva në shtëpi.”
Shenjat që mund të tregojnë se keni ankth social
Mary, e cila tani është 25 vjeç, e përshkruan ankthin e saj social si një ndjesi sikur po dilte nga trupi i saj. Kur fliste me njerëz të rinj, fytyra i nxehej dhe duart fillonin t’i pickonin. “Pothuajse ndihesha sikur po shkëputesha nga trupi im. Harroja se si të formoja fjalët,” thotë ajo.
“Pas situatave shoqërore, shpesh më mbetej ndjenja se kisha bërë diçka të tmerrshme. Ndihesha e pushtuar plotësisht nga turpi. Vazhdoja të mendoja se kishte diçka thelbësisht të gabuar tek unë.”
Neil Greening, kryetar i Social Anxiety Alliance UK, thotë se kjo është një karakteristikë tipike e njerëzve me ankth social.
“Njerëzit mendojnë se kanë një të metë në personalitetin e tyre. Ata e përvetësojnë problemin, në vend që ta shohin si një gjendje të njohur për të cilën mund të kërkojnë ndihmë.”
Gjëja kryesore që duhet mbajtur mend është se është krejt normale të ndihesh pak i turpshëm ose në ankth kur takon njerëz të rinj, ndodhesh në situata të reja ose shkon në një intervistë pune. Greening thotë se ankthi social shfaqet atëherë kur ai fillon t’i pengojë njerëzit të bëjnë gjërat që duan ose duhet të bëjnë.
Për njerëzit me një diagnozë klinike, ai mund të ketë një ndikim shumë të rëndë, ashtu siç ndodhi me Mary-n.
Si ta ndihmoni veten
Mary, e cila tani ka vazhduar me një kurs pasuniversitar, po e menaxhon më mirë ankthin e saj social. Pas përfundimit të studimeve universitare, ajo mori mbështetje nga NHS në formën e një terapie të bisedës të quajtur CBT (terapi njohëse-bihejviorale).
CBT konsiderohet trajtimi standard i artë për ankthin social dhe i inkurajon njerëzit të riformulojnë mënyrën se si mendojnë dhe të ndryshojnë sjelljet e tyre.
Prof. David Clark, psikolog në Universitetin e Oxford-it, thotë se do të dëshironte që më shumë njerëz të kërkonin terapi, por gjithashtu thotë se njerëzit mund të ndërmarrin hapa për ta ndihmuar veten.
Hapi i parë, sipas tij, është të ndaloni përqendrimin e tepruar tek vetja.
“Njerëzit me ankth social shpesh e vëzhgojnë veten vazhdimisht gjatë situatave shoqërore. A po skuqem? A po tingëlloj budalla? A dukem nervoz?
“Përqendrohuni nga jashtë, te biseda, te personi tjetër ose te ambienti që ju rrethon.”
Ai thotë se gjithashtu duhet t’i vini në provë frikërat tuaja përmes eksperimenteve të sjelljes, për shembull duke bërë një pyetje në një mbledhje ose duke thënë diçka në një grup dhe duke vërejtur se çfarë ndodh.
“Njerëzit me ankth social shpesh parashikojnë rezultate negative – se do ta vënë veten në siklet ose se të tjerët do t’i konsiderojnë të mërzitshëm. Të vësh në provë këto mendime mund t’i ndihmojë njerëzit ta thyejnë këtë cikël. Është e frikshme, por mund të ndihmojë vërtet.”
