Çmimi Nobel në Fiziologji ose Mjekësi për vitin 2026 u është dhënë tre shkencëtarëve, Karl Deisseroth, Peter Hegemann dhe Georg Nagel, për kontributet e tyre në zbulimin e kanaleve jonike të aktivizuara nga drita dhe zhvillimin e optogjenetikës.
Peter Hegemann dhe Georg Nagel zbuluan kanalet e proteinës kanalrodopsinë, të cilat reagojnë ndaj dritës dhe mund të ndikojnë drejtpërdrejt në aktivitetin e qelizave. Ky zbulim u bë baza për një qasje të re në studimin e sistemit nervor.
Më tej, Karl Deisseroth e shndërroi këtë njohuri në një teknikë të fuqishme të njohur si optogjenetika, e cila u mundëson shkencëtarëve të kontrollojnë me saktësi aktivitetin e neuroneve duke përdorur dritën.
Sipas Komitetit Nobel, puna e tre studiuesve ka hapur një epokë të re në neuroshkencë. Falë optogjenetikës, studiuesit mund të aktivizojnë ose çaktivizojnë neurone të caktuara dhe të vëzhgojnë se si ndryshimet në aktivitetin e tyre ndikojnë në funksionimin e trurit.
Teknika ka luajtur një rol të rëndësishëm në studimin e mekanizmave që lidhen me kujtesën, emocionet dhe sjelljen, duke u dhënë shkencëtarëve mundësi të reja për të analizuar me saktësi rrjetet nervore.
Zbulimet e Deisseroth, Hegemann dhe Nagel kanë ndryshuar mënyrën se si studiohet truri dhe sistemi nervor. Duke përdorur proteina të ndjeshme ndaj dritës, studiuesit mund të ndërhyjnë në aktivitetin e neuroneve specifike dhe të analizojnë pasojat e këtyre ndryshimeve.
Çmimi Nobel i këtij viti vlerëson kështu një zbulim themelor që ka ndikuar ndjeshëm në zhvillimin e neuroshkencës moderne dhe ka krijuar mjete të reja për të kuptuar lidhjen mes aktivitetit të trurit, kujtesës, emocioneve dhe sjelljes.
